For faster navigation, this Iframe is preloading the Wikiwand page for Banpaal.

Banpaal

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie

Goudse banpaal bij Hekendorp.
Goudse banpaal bij Hekendorp.

Een banpaal is een (meestal) stenen paal die de grens van de banne (het rechtsgebied) aangeeft van een stad. Banpalen markeren daarmee tevens de stadsgrenzen.

De jurisdictie (het gebied waarop de rechtspraak van toepassing was) van de stad hield bij de banpaal op.

Verbanning

'Bannen' betekent 'verdrijven' of 'uitwijzen'. Verbannen personen mochten niet meer in het bangebied (rechtsgebied) van de betreffende stad komen. Zij werden banneling of balling genoemd. Deze personen leefden voortaan in ballingschap. Zij waren 'in de ban gedaan' door het uitspreken van de 'banvloek': een vonnis tot 'uitbanning', ofwel 'excommunicatie'. Zij mochten zich niet meer binnen het door banpalen gemarkeerd gebied ophouden. Banpalen stonden bij of in de buurt van de grens van het bangebied.

Verbanning is dus een vorm van straf, bedoeld om geen last meer van iemand te hebben. Als hij zich desondanks toch binnen de banpalen begeeft van het gebied waaruit hij is verbannen, is hij strafbaar en kan bijvoorbeeld een gevangenisstraf of zelfs de doodstraf krijgen.

Een gerelateerd begrip is Persona non grata: zo'n persoon is uit de 'gratie'. In tegenstelling tot verbanning kan het zijn dat een dergelijk persoon nog nooit binnen de bangrenzen geweest is. Het komt voor dat zo'n persoon na een aantal jaren weer 'in de gratie' komt, en weer welkom is in het betreffende rechtsgebied.

Vindplaatsen van banpalen

Door samenvoeging van gemeenten zijn banpalen vaak verdwenen of zijn binnen de stadsgrenzen komen te liggen.

Oude banpalen zijn onder andere nog te vinden aan de randen van (het vroegere bangebied van) Amsterdam (dorp Sloten en Geuzenbos), Amstelveen: aan de westzijde van de Amstel in de berm van de Amsteldijk Noord (tussen de huisnummers 65 en 67), en ook langs de Amsterdamseweg in Amstelveen. Voorts in Gouda (Hekendorp) en Alkmaar (weg naar Bergen). In het Noord-Hollandse dorp Schardam staat nog een Hoornse banpaal uit 1761. Hierop is het wapen (een rode eenhoorn met schild met daarop een hoorn) te zien; de hoorn van de eenhoorn wijst naar de stad. Een tweede banpaal van de stad Hoorn staat aan de Walingsdijk tussen Avenhorn en Ursem.

Zie ook

Zie de categorie Ban- en grenspalen in Nederland van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.
Algemeen:ecotoop · landschap · landschapselement · landvorm · Nederlandse landschappen
Vlakvormig:abschnittsmotte · achterkade · akker · beekdal · beemd · begraafplaats · bolle akker · bos · brink · brinkdorp · broek · del · dorp · droogmakerij · duin · eiland · eng · enk · es · esdorp · fort · geriefbos · gors · griend · haven · heuvel · houtkade · inlaag · karreveld · kerkhof · kolk · kraag · kreek · kreekrug · kromakker · kwelder · landgoed · legakker · lintdorp · luchthaven · maat · made · mede · marke · meer · meerstal · meetje · meet · moeras · mijnsteenheuvel · oeverwal · pestbosje · petgat · pingoruïne · plas · poel · polder · raatakker · rak · redoute · rivier · rivierstrand · rustbosje · schans · schol · Schor · slik · sluis · stad · stelle · stinswier · strand · strandwal · strang · stroomrug · struweel · stuwmeer · stuwwal · terril · terp · uiterwaard · veenkoepel · veenlens · veenkolonie · veenpolder · veenplas · veenterp · ven · vesting · viskenij · visvijver · vliedberg · vliegveld · vloeiveld · vloeiweide · waai · wad · weel · weide · weiland · wiel · wierde · zee
Lijnvormig:aarden dam · aquaduct · autosnelweg · autoweg · bandijk · barrage · beek · berceau · berm · boezem · brandsloot · dam · diep · dijk · doodweg · dromerdijk · enkwal · fietspad · fietsstrook · gracht · grubbe · haag · ha-ha · heg · holle weg · houtkant · hessenweg · houtsingel · houtwal · jaagpad · kaai · kade · kanaal · kerkpad · krib · laan · landscheiding · landgraaf · landweer · lijkweg · maar · molengang · muraltmuur · opvaart · ossengang · pad · reeweg · ringdijk · ringvaart · rivier · schipsloot · schipvaart · schurveling · singel · singelgracht · slaperdijk · sloot · snelweg · spoorweg · steenberg · strandhoofd · strekdam · stuwdam · tiendweg · trambaan · trekpad · trekvaart · trottoir · tunnel · turfvaart · tuunwal · uiterdijk · vaart · veenkade · veendijk · vlechtheg · voetpad · wakerdijk · wandelpad · weg · wetering · wieke · wijk · wierdijk · wildwal · zeedijk · zwetsloot
Puntvormig:banpaal · bermmonument · boe · boerderij · boerenkuil · boô · borg · brug · buitenplaats · burcht · coupure · daliegat · dobbe · duiker · eendenkooi · galg · gemaal · grafheuvel · grenspaal · hagelkruis · havezate · hoeve · hollestelle · hoogholtje · hunebed · inlaat · inundatiesluis · kasteel · kerkgebouw · kwakel · molen · mottekasteel · overlaat · overweg · pijp · pomp · ringwalburcht · rolpaal · schaapvolt · stuw · til · turfput · veenput · verlaat · viaduct · vijver · voorde · waterpomp · waterput · watertoren
{{bottomLinkPreText}} {{bottomLinkText}}
Banpaal
Listen to this article

This browser is not supported by Wikiwand :(
Wikiwand requires a browser with modern capabilities in order to provide you with the best reading experience.
Please download and use one of the following browsers:

This article was just edited, click to reload
This article has been deleted on Wikipedia (Why?)

Back to homepage

Please click Add in the dialog above
Please click Allow in the top-left corner,
then click Install Now in the dialog
Please click Open in the download dialog,
then click Install
Please click the "Downloads" icon in the Safari toolbar, open the first download in the list,
then click Install
{{::$root.activation.text}}

Install Wikiwand

Install on Chrome Install on Firefox
Don't forget to rate us

Tell your friends about Wikiwand!

Gmail Facebook Twitter Link

Enjoying Wikiwand?

Tell your friends and spread the love:
Share on Gmail Share on Facebook Share on Twitter Share on Buffer

Our magic isn't perfect

You can help our automatic cover photo selection by reporting an unsuitable photo.

This photo is visually disturbing This photo is not a good choice

Thank you for helping!


Your input will affect cover photo selection, along with input from other users.

X

Wikiwand 2.0 is here 🎉! We've made some exciting updates - No worries, you can always revert later on