For faster navigation, this Iframe is preloading the Wikiwand page for Baryon.

Baryon

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie

Drie quarks vormen een baryon
Drie quarks vormen een baryon

Een baryon is een subatomair deeltje dat bestaat uit een oneven aantal quarks (minstens drie quarks). Bekende voorbeelden zijn het proton en het neutron. De naam "baryon" komt van het Griekse woord voor "zwaar" (βαρύς, barys), omdat ten tijde van hun naamgeving de meeste bekende deeltjes lagere massa's hadden dan de baryonen.

Beschrijving

Baryonen verschillen van mesonen die bestaan uit een quark en een antiquark. De baryonen en de mesonen vormen samen de familie van de hadronen, de verzameling van deeltjes die uit quarks bestaan (losse quarks lijken niet voor te komen, zie confinement). Baryonen zijn fermionen en voldoen aan het uitsluitingsprincipe van Pauli. Mesonen daarentegen zijn bosonen.

Aangezien baryonen zijn opgebouwd uit quarks nemen zij deel aan de sterke wisselwerking, in tegenstelling tot bijvoorbeeld leptonen, die niet uit quarks zijn opgebouwd. De bekendste baryonen zijn de protonen (p) en de neutronen (n) die samen het grootste deel van de massa van de zichtbare materie in het heelal vormen, terwijl elektronen (de andere belangrijke component van atomen), leptonen zijn. Elk baryon heeft een corresponderend antideeltje (antibaryon), waar quarks zijn vervangen door hun overeenkomstige antiquarks. Een proton bestaat bijvoorbeeld uit twee upquarks en één downquark en het bijbehorende antideeltje, het antiproton, bestaat uit twee anti-upquarks en één antidownquark.

Naast het proton en het neutron (met een halveringstijd van meer dan 1032 jaar voor protonen en 920 seconden voor vrije neutronen) zijn meer baryonen bekend, die echter een zeer korte halveringstijd hebben van in de orde van grootte van 10−23 tot 10−10 seconde.

Baryongetal

Het aantal baryonen in een systeem noemt men het baryongetal. Dit is een behouden grootheid, wat wil zeggen dat het aantal baryonen minus het aantal anti-baryonen bij alle (bekende) reacties constant blijft.

Pentaquarks

In 2003 leken enkele experimenten het bestaan aan te tonen van zogeheten pentaquarks, "exotische" baryonen bestaande uit vijf quarks; enige jaren later was de consensus echter dat hun bestaan op grond van experimenteel bewijs zeer onwaarschijnlijk was.

Maar in 2015 zijn deze pentaquarks wel gespot tijdens experimenten met de Large Hadron Collider. Fysici hebben twee objecten gevonden die zeer snel vervielen. De objecten wogen 4,67 en 4,74 keer meer dan een proton. Ieder deeltje bevatte twee upquarks, één downquark en een ‘charm’ quark/antiquark-paar.

Het is opvallend dat het pentaquark bestaat. Sinds het heelal een paar duizendsten seconde oud is, komen quarks alleen voor in bundeltjes van twee of drie. Nu blijkt dat het pentaquark bestaat kunnen wetenschappers leren waarom quarks zich in paren en trio’s binden, en niet in groepjes van vijf. Dit leidt tot allerlei nieuwe theorieën.

Zie ook

{{bottomLinkPreText}} {{bottomLinkText}}
Baryon
Listen to this article

This browser is not supported by Wikiwand :(
Wikiwand requires a browser with modern capabilities in order to provide you with the best reading experience.
Please download and use one of the following browsers:

This article was just edited, click to reload
This article has been deleted on Wikipedia (Why?)

Back to homepage

Please click Add in the dialog above
Please click Allow in the top-left corner,
then click Install Now in the dialog
Please click Open in the download dialog,
then click Install
Please click the "Downloads" icon in the Safari toolbar, open the first download in the list,
then click Install
{{::$root.activation.text}}

Install Wikiwand

Install on Chrome Install on Firefox
Don't forget to rate us

Tell your friends about Wikiwand!

Gmail Facebook Twitter Link

Enjoying Wikiwand?

Tell your friends and spread the love:
Share on Gmail Share on Facebook Share on Twitter Share on Buffer

Our magic isn't perfect

You can help our automatic cover photo selection by reporting an unsuitable photo.

This photo is visually disturbing This photo is not a good choice

Thank you for helping!


Your input will affect cover photo selection, along with input from other users.