For faster navigation, this Iframe is preloading the Wikiwand page for Basjkiers.

Basjkiers

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie

Basjkiers

башҡорт теле
Gesproken in
Vlag van Rusland
 Rusland
Vlag van Oezbekistan
 Oezbekistan
Vlag van Kazachstan
 Kazachstan
Vlag van Estland
 Estland
Sprekers 1.245.990
Taalfamilie
Alfabet cyrillisch
Officiële status
Officieel in
Taalcodes
ISO 639-1 ba
ISO 639-2 bak
ISO 639-3 bak
 Verspreiding van het Basjkiers
Portaal 
Portaalicoon
 
Taal

Het Basjkiers (Башҡорт теле, [bɑʃqort tɪlɪ]) is een Turkse taal, voornamelijk gesproken door de Basjkieren. In 1989 waren er ongeveer 1.047.000 sprekers van het Basjkiers, die in de Sovjet-Unie leefden. 26.737 zeiden dat Basjkiers hun tweede taal was. Daarentegen meenden ongeveer 300.000 Basjkieren dat Tataars hun moedertaal was.

Het merendeel van de mensen die Basjkiers spreken, wonen in de Russische republiek Basjkirostan, maar ook in Tatarije en Oedmoertië. Een aanzienlijk aantal sprekers woont ook in de kraj Perm en de oblasten Tsjeljabinsk, Orenburg, Sverdlovsk en Koergan. Er wonen tevens grote Basjkierse minderheden in Kazachstan en Oezbekistan.

Hoewel de Basjkieren oorspronkelijk Oegrische of Finse stammen waren, namen ze de taal van de Bulgaren over. Na de invasie van de Mongolen geraakte het Kiptsjaaks algemeen verspreid, omdat het de taal was van de stammen van de Gouden Horde.

Net zoals het Tataars heeft het Basjkiers zijn oorsprong in de Kiptsjaakse tak van de Turkse talen. Vandaag kent het Basjkiers vele dialecten, die in vele gelijkenissen hebben met het Tataars. Vroeger gebruikten de Basjkieren het Tataars als geschreven taal. In de 15e eeuw werd deze vervangen door het Tsjagataïsch, dat in gebruik bleef tot 1923. Zowel Tataars als Tsjagataïsch werden in het Arabisch schrift geschreven.

In 1923 werd er een alfabet gecreëerd op maat van het Basjkiers. Er werd ook een eigen literaire taal gecreëerd, dat zo veel mogelijk verschilde van het bourgeois Tataarse dialect. In het begin werd een aangepast Arabisch alfabet gebruikt, maar in 1930 werd dit vervangen door een alfabet gebaseerd op het Latijnse:

A a B b C c D d Đ đ E e Ә ә F f
G g Ƣ ƣ H h I i J j K k L l M m
N n Ņ ņ O o Ө ө P p Q q R r S s
Ş ş T t Ѣ ѣ U u V v X x Y y Z z
Ƶ ƶ Ь ь '

Cyrillisch alfabet

Dit Latijnse alfabet werd op zijn beurt vervangen door een op het Cyrillisch gebaseerd alfabet in 1938. Dit alfabet is hetzelfde als het Russische, met toevoeging van de volgende letters: Ғ ғ, Ҙ ҙ, Ҡ ҡ, Ң ң, Ө ө, Ҫ ҫ, Ү ү, Һ һ, Ә ә.

Basjkiers alfabet - Башҡорт әлифбаһы - Башкирский алфавит
Letter IPA Letter IPA Letter IPA
Аа (а) [a] Бб (бэ) [b] Вв (вэ) [v]
Гг (гэ) [g] Ғғ (ғы) [ɣ] Дд (дэ) [d]
Ҙҙ (ҙэ) [ð] Ее (йе) [e], [je] Ёё (йо) [jo]
Жж (жэ) [ʒ] Зз (зэ) [z] Ии (и) [i]
Йй (ҡыҫҡа и) [j] Кк (ка) [k] Ҡҡ ҡы) [q]
Лл (эль) [l] Мм (эм) [m] Нн (эн) [n]
Ңң (эң) [ŋ] Оо (о) [o] Өө (ө) [ø]
Пп (пэ) [p] Рр (эр) [r] Сс (эс) [s]
Ҫҫ (ҫэ) [θ] Тт (тэ) [t] Уу (у) [u]
Үү (ү) [y] Фф (эф) [f] Хх (ха) [x]
Һһ (һа) [h] Цц (цэ) [ʦ] Чч (чэ) [ʧ]
Шш (ша) [ʃ] Щщ (ща) [ɕ] Ъъ (ҡатылыҡ билдәһе) [ʔ]
Ыы (ы) [ɯ] Ьь (йомшаҡлыҡ билдәһе) [ʲ] Ээ (э) [e]
Әә (ә) [æ] Юю (йу) [ju] Яя (йа) [ja]

{{bottomLinkPreText}} {{bottomLinkText}}
Basjkiers
Listen to this article

This browser is not supported by Wikiwand :(
Wikiwand requires a browser with modern capabilities in order to provide you with the best reading experience.
Please download and use one of the following browsers:

This article was just edited, click to reload
This article has been deleted on Wikipedia (Why?)

Back to homepage

Please click Add in the dialog above
Please click Allow in the top-left corner,
then click Install Now in the dialog
Please click Open in the download dialog,
then click Install
Please click the "Downloads" icon in the Safari toolbar, open the first download in the list,
then click Install
{{::$root.activation.text}}

Install Wikiwand

Install on Chrome Install on Firefox
Don't forget to rate us

Tell your friends about Wikiwand!

Gmail Facebook Twitter Link

Enjoying Wikiwand?

Tell your friends and spread the love:
Share on Gmail Share on Facebook Share on Twitter Share on Buffer

Our magic isn't perfect

You can help our automatic cover photo selection by reporting an unsuitable photo.

This photo is visually disturbing This photo is not a good choice

Thank you for helping!


Your input will affect cover photo selection, along with input from other users.