For faster navigation, this Iframe is preloading the Wikiwand page for Oostenrijks-Pruisische Oorlog.

Oostenrijks-Pruisische Oorlog

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie

Duitse Oorlog
Onderdeel van de oorlogen van de Duitse eenwording
Slag bij Königgrätz, door Georg Bleibtreu.
Datum 1866
Locatie Europa: Duitsland, Bohemen, Oostenrijk, Italië, Adriatische Zee
Resultaat Pruisisch-Italiaanse overwinning
Casus belli conflict over het bestuur van Sleeswijk-Holstein
Territoriale
veranderingen
Hannover, Hessen-Kassel, Nassau, Frankfort naar Pruisen
Lombardije-Venetië naar Italië
Strijdende partijen
Flag of the Habsburg Monarchy.svg
Oostenrijk
Flag of Bavaria (lozengy).svg
Beieren
Flagge Königreich Sachsen (1815-1918).svg
Saksen
Flagge Königreich Württemberg.svg
Württemberg
Flagge Großherzogtum Baden (1891-1918).svg
Baden
Flagge Preußen - Provinz Hannover.svg
Hannover
Flagge Großherzogtum Hessen ohne Wappen.svg
Hessen-Darmstadt
Flag of Hesse.svg
Hessen-Kassel
Flagge Fürstentum Reuß ältere Linie.svg
Reuss-Greiz
Flagge Herzogtum Sachsen-Meiningen.svg
Saksen-Meiningen
Flagge Fürstentum Schaumburg-Lippe.svg
Schaumburg-Lippe
Flag of the Free City of Frankfurt.svg
Frankfort
Flagge Herzogtum Nassau (1806-1866).svg
Nassau
Flag of Prussia (1892-1918).svg
Pruisen
Flag of Italy (1861-1946) crowned.svg
Italië
Flagge Großherzogtümer Mecklenburg.svg
Mecklenburg-Schwerin
Flagge Großherzogtümer Mecklenburg.svg
Mecklenburg-Strelitz
Flagge Herzogtum Oldenburg.svg
Oldenburg
Flagge Herzogtum Anhalt.svg
Anhalt
Flagge Herzogtum Braunschweig.svg
Brunswijk
Flagge Herzogtum Sachsen-Coburg-Gotha (1826-1911).svg
Saksen-Altenburg
Flagge Herzogtum Sachsen-Coburg-Gotha (1911-1920).svg
Saksen-Coburg en Gotha
Flag of Lauenburg.svg
Lauenburg
Flagge Fürstentum Lippe.svg
Lippe
Flagge Fürstentümer Schwarzburg.svg
Schwarzburg-Sondershausen
Flag of Germany.svg
Waldeck-Pyrmont
Flag of Bremen (middle arms).svg
Bremen
Flag of Hamburg.svg
Hamburg
Flag of the Free City of Lübeck.svg
Lübeck
Leiders en commandanten
Flag of the Habsburg Monarchy.svg
Albrecht van Oostenrijk-Teschen
Flag of Prussia (1892-1918).svg
Albrecht von Roon
Flag of Prussia (1892-1918).svg
Helmuth von Moltke
Troepensterkte
600.000 Oostenrijkers en Duitse bondgenoten 500.000 Pruisen en Duitse bondgenoten
300.000 Italianen
Verliezen
71.000 doden 37.000 gewonden of doden (Duitsers en Italianen)

De Duitse Oorlog (in Duitsland ook bekend als de Zevenweekse Oorlog, de Eenmakingsoorlog, de Duits-Duitse Oorlog, de Duitse Burgeroorlog, de Oostenrijks-Pruisische Oorlog of de Broederoorlog) was een oorlog die in 1866 uitgevochten werd tussen de Duitse Bond onder leiding van het keizerrijk Oostenrijk en zijn Duitse bondgenoten aan de ene zijde, en het koninkrijk Pruisen met zijn Duitse bondgenoten en Italië aan de andere zijde. De oorlog resulteerde in de Pruisische overheersing over de Duitse staten. In de Risorgimento heet deze oorlog de Derde Italiaanse Onafhankelijkheidsoorlog.

Het belangrijkste resultaat van de oorlog was een machtsverschuiving tussen de Duitse staten weg van de Oostenrijkse en naar de Pruisische hegemonie, en het zette aan tot de eenwording van alle Noord-Duitse staten in een Klein-Duitse richting die Oostenrijk uitsloot. Het zag de ontbinding van de Duitse Bond en zijn gedeeltelijke vervanging ervan door een Noord-Duitse Bond die Oostenrijk en de Zuid-Duitse staten uitsloot. De oorlog resulteerde ook in de Italiaanse annexatie van de Oostenrijkse provincie Veneto.

Voorgeschiedenis

Nadat Napoleon Bonaparte in 1806 een einde had gemaakt aan het Heilige Roomse Rijk, werd in 1815 door het Congres van Wenen de Duitse Bond gevormd. Dit was een statenbond die min of meer het oude grondgebied van het Heilige Roomse Rijk omvatte. Binnen de Duitse Bond waren twee lidstaten dominant; Oostenrijk en Pruisen. Binnen de Duitse Bond is het vaak tot onenigheid gekomen tussen de twee dominerende lidstaten en de spanningen namen alleen maar toe nadat Otto von Bismarck in 1862 kanselier van Pruisen werd. Al vanaf het begin was Bismarck een voorstander van een verenigd Duitsland onder leiding van Pruisen, waarbij de staten eigenlijk voor een groot deel onafhankelijk bleven.

In 1864 brak een oorlog uit tussen de Duitse Bond en Denemarken om de hertogdommen Sleeswijk en Holstein. Deze Duits-Deense Oorlog werd gewonnen door de Duitse Bond, maar leidde vervolgens tot onenigheid tussen Pruisen en Oostenrijk over het bestuur van Sleeswijk en Holstein. Uiteindelijk werd door Bismarck een conflict uitgelokt dat leidde tot een oorlogsverklaring van Oostenrijk aan Pruisen.

Strijdende partijen

Allianties tijdens de Duitse Oorlog
Kaart van allianties tijdens de Duitse Oorlog
Flag of the Kingdom of Prussia (1803-1892).svg
Koninkrijk Pruisen
Flag of the Habsburg Monarchy.svg
Keizerrijk Oostenrijk
Neutraal
Betwist gebied

Verloop

Prins Frederik Karel van Pruisen commandeert zijn troepen in de Slag bij Königgrätz
Prins Frederik Karel van Pruisen commandeert zijn troepen in de Slag bij Königgrätz

Een groot deel van de Duitse staten stond in deze oorlog aan de kant van Oostenrijk. Enkele noordelijke Duitse staten en Italië vochten mee aan de kant van Pruisen. Door de alliantie met Pruisen aan te gaan hoopte de jonge Italiaanse eenheidsstaat op verwerving van Italiaanssprekende gebieden die nog onder Oostenrijkse heerschappij vielen.

Het zwaartepunt van de campagne lag in Bohemen. De Pruisische opperbevelhebber Helmuth von Moltke had de oorlog goed voorbereid en koos voor een directe aanval op Oostenrijk. Het Pruisische leger werd snel gemobiliseerd en trok Bohemen binnen. De twee legers ontmoetten elkaar in de Slag bij Königgrätz. Het Oostenrijkse leger vormde geen partij voor het gedisciplineerde Pruisische leger dat bovendien over het modernste geavanceerde wapentuig beschikte. Von Moltkes kennis van de Krimoorlog met het creatief aanwenden van spoorverbindingen droeg ook bij tot de overwinning. Na een verpletterende nederlaag geleden te hebben begon Oostenrijk al snel onderhandelingen voor vrede.

De overige deelstaten die aan Oostenrijkse kant vochten speelden verder een minder belangrijke rol in de strijd, en werden uiteindelijk allemaal door Pruisen overwonnen. Oostenrijk wist nog het Italiaanse leger te verslaan in de Slag bij Custoza en de Zeeslag bij Lissa, maar moest naar aanleiding van de nederlaag tegen Pruisen toch Venetië afstaan aan Italië. In het Pruisische hoofdkwartier werd nog even met de gedachte gespeeld om als 'oorlogsbuit' Bohemen te annexeren maar Bismarck was daar tegen om latere revanchegevoelens bij de Oostenrijkers te voorkomen. Aldus eiste Pruisen geen gebiedsafstand van Oostenrijk zelf maar annexeerde later wel diverse bondgenoten van Oostenrijk.

Gevolgen van de oorlog

Situatie bij de Vrede van Praag. ■ Pruisen  ■ Pruisische annexaties ■ Pruisische bondgenoten ■ Oostenrijk ■ Oostenrijkse bondgenoten ■ Neutrale Duitse staten
Situatie bij de Vrede van Praag.
 Pruisen
 Pruisische annexaties
 Pruisische bondgenoten
 Oostenrijk
 Oostenrijkse bondgenoten
 Neutrale Duitse staten
Deense soldaten in de Slag bij Dybbøl Skanse (1864)
Sleeswijk-Holsteinse kwestie
Betwiste gebieden
Sleeswijk · Holstein · Lauenburg
Oorlogen
1e Duits-Deense Oorlog (1848-1851) · 2e Duits-Deense Oorlog (1864) · Pruisisch-Oostenrijkse Oorlog (1866)
Vredes en verdragen
Verdrag van Londen (1852) · Vrede van Wenen (1864) · Verdrag van Gastein (1865) · Verdrag van Praag (1866)

Om inmenging van Rusland of Frankrijk in het conflict met Oostenrijk te voorkomen was Bismarck ook gebaat bij een snelle vrede met Oostenrijk. De onderhandelingen leidden op 23 augustus 1866 tot het Verdrag van Praag waarbij de Duitse Bond werd ontbonden en tot de annexatie door Pruisen van Sleeswijk-Holstein, Hannover, Hessen-Kassel, Nassau en Frankfort. In 1867 werd door Pruisen de Noord-Duitse Bond opgericht die uit alle Duitse staten behalve de groothertogdommen Baden en Hessen-Darmstadt, de koninkrijken Beieren en Württemberg, het keizerrijk Oostenrijk, het vorstendom Liechtenstein, Luxemburg en Limburg bestond en voorafging aan het Duitse Keizerrijk van 1871.

Zie de categorie Duitse Oorlog van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.
{{bottomLinkPreText}} {{bottomLinkText}}
Oostenrijks-Pruisische Oorlog
Listen to this article

This browser is not supported by Wikiwand :(
Wikiwand requires a browser with modern capabilities in order to provide you with the best reading experience.
Please download and use one of the following browsers:

This article was just edited, click to reload
This article has been deleted on Wikipedia (Why?)

Back to homepage

Please click Add in the dialog above
Please click Allow in the top-left corner,
then click Install Now in the dialog
Please click Open in the download dialog,
then click Install
Please click the "Downloads" icon in the Safari toolbar, open the first download in the list,
then click Install
{{::$root.activation.text}}

Install Wikiwand

Install on Chrome Install on Firefox
Don't forget to rate us

Tell your friends about Wikiwand!

Gmail Facebook Twitter Link

Enjoying Wikiwand?

Tell your friends and spread the love:
Share on Gmail Share on Facebook Share on Twitter Share on Buffer

Our magic isn't perfect

You can help our automatic cover photo selection by reporting an unsuitable photo.

This photo is visually disturbing This photo is not a good choice

Thank you for helping!


Your input will affect cover photo selection, along with input from other users.