For faster navigation, this Iframe is preloading the Wikiwand page for Iraanse volkeren.

Iraanse volkeren

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie

Iraanse volkeren
Totale bevolking ongeveer 160 miljoen
Verspreiding
Vlag van Iran
 Iran,
Vlag van Turkije
 Turkije,
Vlag van Afghanistan
 Afghanistan,
Vlag van Irak
 Irak,
Vlag van Georgië
 Georgië,
Vlag van Syrië
 Syrië,
Vlag van Azerbeidzjan
 Azerbeidzjan,
Vlag van Pakistan
 Pakistan,
Vlag van Armenië
 Armenië,
Vlag van Tadzjikistan
 Tadzjikistan,
Vlag van Oezbekistan
 Oezbekistan,
Vlag van Turkmenistan
 Turkmenistan,
Vlag van Rusland
 Rusland,
Vlag van Kazachstan
 Kazachstan,
Vlag van India
 India,
Vlag van Oman
 Oman,
Vlag van China
 China (Xinjiang).

Diaspora vooral in:

Vlag van Duitsland
 Duitsland,
Vlag van het Verenigd Koninkrijk
 Verenigd Koninkrijk,
Vlag van de Verenigde Staten
 Verenigde Staten.

Taal Iraanse talen
Geloof Voornamelijk sjiitische en soennitische islam. Er zijn ook aanhangers van de Oosters-orthodoxe Kerk, nestorianisme, jodendom, bahai-geloof, zoroastrisme, agnosticisme, atheïsme.
Verwante groepen Indo-Europese volkeren,

Indo-Iraanse volkeren en Indo-Arische volkeren

Portaal 
Portaalicoon
 
Landen & Volken

De Iraanse volkeren zijn een Indo-Europese etnolinguïstische groep die een Iraanse taal spreken.

De meeste Iraanse volkeren leven in het Midden-Oosten (Iran, Turkije, Syrië, Mesopotamië), de Kaukasus (Georgië, Azerbeidzjan, Armenië), Rusland, Centraal-Azië (Tadzjikistan, Oezbekistan, Afghanistan), en Zuid-Azië (Pakistan).[1] Tot de Iraanse volkeren worden onder andere de Perzen, Osseten, Tadzjieken, Koerden en Pathanen gerekend. Daarnaast behoren historische groepen als de Scythen, Parthen, Meden, Alanen, Sarmaten en Bactriërs tot de Iraanse volkeren.[2] De Iraanse volkeren stammen af van de Ariërs, een Indo-Europees volk dat rond 1000 v.Chr. naar Iran en de genoemde streken migreerde.

Geschiedenis

De Indo-Iraniërs waren een gemeenschap die een gemeenschappelijke taal sprak, voorafgaand aan hun afsplitsing in de Iraanse en de Indo-Arische talen. Historische taalkundigen schatten dat het continuüm van Indo-Iraanse talen waarschijnlijk rond 2000 v.Chr., zo niet eerder, uiteen begon te vallen.

Vanaf omstreeks het begin van het 1e millennium v.Chr. kan men een oostelijke en westelijke groep onderscheiden in het Avestisch vs Oud-Perzisch, de twee oudste bekende Iraanse talen. De Avestische teksten, bekend als de Gathas, worden toegeschreven aan Zarathustra, de grondlegger van het zoroastrisme. De Jazcultuur (ca. 1500-1100 v.Chr.) ziet men als kandidaat voor het ontstaan van een Oost-Iraanse cultuur.

Na de uitvinding van het Oud-Perzisch schrift, geïnspireerd door het Assyrisch spijkerschrift, ziet men vanaf 519 v.Chr. de vroegste teksten in het Perzisch.

West-Iraanse volkeren

Tijdens de eerste eeuwen van het eerste millennium v.Chr. vestigden de Perzen zich in het westelijke deel van het Hoogland van Iran, waar zij een intensief contact onderhielden met de Elamieten en Babyloniërs. De verwante Meden kwamen in contact met de Assyriërs. Restanten van het Medisch en oud-Perzisch tonen hun gemeenschappelijke Proto-Iraanse oorsprong. Strabo en Herodotus benadrukken hun sterke gelijkenis met de talen die in het oosten door de Bactriërs en Sogdiërs werden gesproken.

Naar de oprichting van het Achaemenidenrijk verspreidde het Perzisch zich vanuit Fars naar andere delen van het Rijk. De moderne dialecten van Iran, Afghanistan en Tadzjikistan stammen dan ook grotendeels af van het oud-Perzisch.

Oost-Iraanse volkeren

Zie ook: Scythen

De stammen die in Centraal-Azië bleven zijn bekend door verwijzingen van de oude Grieken, Perzen en Indo-Ariërs en uit archeologische vondsten. In het noordoosten woonden de Saken, bekend uit Perzische bronnen. Sanskriet-teksten verwijzen naar stammen als de Sakas, Paradas, Kambojas, Bahlikas, Uttaramadras, Madras, Lohas, Parama Kambojas, Rishikas, Tukharas etc. in het noordwesten, in Centraal-Azië, de Hindoekoesj en Pakistan.

Herodotus beschrijft de nomadische Scythen in wat nu het zuiden van Rusland is. Deze Scythen werden overwonnen door de verwante Sarmaten, door Strabo genoemd als dominante stam in de zuidelijke Russische steppe. Deze Sarmaten waren ook bekend bij de Romeinen, die de westelijke stammen in de Balkan versloegen en Sarmatische soldaten als onderdeel van de Romeinse legioenen tot in Romeins Groot-Brittannië verzonden.

Eveneens van Scythische afkomst waren de Alanen. Samen met de Germaanse Vandalen kwam een deel van hen in West-Europa en Noord-Afrika terecht. De moderne Osseten worden gezien als directe afstammelingen van de Alanen.

Sommige "Scythische" stammen uit Centraal-Azië trokken naar het zuiden tot in de Iraanse hoogvlakte, het huidige Afghanistan en uiteindelijk diep in het huidige Pakistan, waar ze bekend zijn als Indo-Scythen.

Veel Iraanse stammen in Centraal-Azië, waaronder de Chorasmiërs, Massageten en Sogdiërs, werden na de migraties van Turkse volkeren geassimileerd in de huidige Turkstalige bevolking.

Het grootste overlevende Oost-Iraanse volk zijn de Pathanen. De Sarikoli in Zuidwest-Sinkiang stammen naar verluidt af van "Scythen". Een overblijfsel van de Sogdiërs is te vinden in de Yaghnobi-sprekende bevolking in delen van de Zeravshanvallei in Tadzjikistan.

{{bottomLinkPreText}} {{bottomLinkText}}
Iraanse volkeren
Listen to this article

This browser is not supported by Wikiwand :(
Wikiwand requires a browser with modern capabilities in order to provide you with the best reading experience.
Please download and use one of the following browsers:

This article was just edited, click to reload
This article has been deleted on Wikipedia (Why?)

Back to homepage

Please click Add in the dialog above
Please click Allow in the top-left corner,
then click Install Now in the dialog
Please click Open in the download dialog,
then click Install
Please click the "Downloads" icon in the Safari toolbar, open the first download in the list,
then click Install
{{::$root.activation.text}}

Install Wikiwand

Install on Chrome Install on Firefox
Don't forget to rate us

Tell your friends about Wikiwand!

Gmail Facebook Twitter Link

Enjoying Wikiwand?

Tell your friends and spread the love:
Share on Gmail Share on Facebook Share on Twitter Share on Buffer

Our magic isn't perfect

You can help our automatic cover photo selection by reporting an unsuitable photo.

This photo is visually disturbing This photo is not a good choice

Thank you for helping!


Your input will affect cover photo selection, along with input from other users.