For faster navigation, this Iframe is preloading the Wikiwand page for Jurisprudentie.

Jurisprudentie

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie

Jurisprudentie (Latijn: iuris prudentia, door de bezigheden van prudentes ‘adviseurs, experts’) of rechtspraak, is het geheel van uitspraken van rechters. De term kan ook refereren aan de filosofie, wetenschap en toepassing van recht, maar dit concept is meestal bekend als rechtsgeleerdheid of rechtswetenschap.

Oude Rome

Deze betekenissen had het al in het Oude Rome. Al werd het oorspronkelijk uitsluitend beoefend door het college van priesters. Deze priesters hadden een exclusieve bevoegdheid om te oordelen over de feiten. Hierdoor waren zij de enige experts in het jus of traditioneel recht (mores maiorum). Dit traditioneel recht bestond uit gesproken recht en gewoontes die van vader op zoon werden doorgegeven. Priesters creëerden hiermee indirect een rechtssysteem door hun uitspraken in individuele concrete zaken. Dit rechtssysteem van uitspraken vormt nu nog de basis van het Angelsaksische rechtssysteem, waaronder het common law.

Hun uitspraken waren bedoeld als eenvoudige interpretaties van traditionele gewoontes, maar uiteindelijk leidde deze activiteit, apart van formeel herkennen van iedere zaak wat gebruikelijk was in het gewoonterecht, naar een meer rechtvaardige interpretatie waarmee samenhangend de sociale gebruiken vernieuwd werden.

Na de 3e eeuw werd de iuris prudentia meer een bureaucratische aangelegenheid, met weinig noemenswaardige auteurs. Het was pas tijdens het Byzantijnse Rijk in de 5e eeuw dat er weer bestudering van het recht plaatsvond. Tijdens deze culturele omslag (529) werd het Corpus Iuris Civilis op gezag van Keizer Justinianus opgesteld.

Engeland

In Engeland en andere Common law-landen is jurisprudentie een belangrijk onderdeel van het positieve recht. In tegenstelling tot de meeste Europese landen, waaronder Nederland, waar het recht grotendeels is vastgelegd in wetboeken, is het Engelse recht een combinatie van wettenrecht (statute law), gewoonterecht (customary law) en jurisprudentie of rechtersrecht (case law).

Nederland

De wetenschap of bestudering van recht wordt in Nederland rechtsgeleerdheid genoemd. Met jurisprudentie bedoelt men in Nederland de toepassing van recht of (het geheel van) uitspraken door rechters. Jurisprudentie geldt als rechtsbron in Nederland. De precedentwerking van Nederlandse jurisprudentie is minder strikt dan de precedentwerking in Engeland.

Bijvoorbeeld bij de interpretatie van wettelijke termen die voor meerdere uitleg vatbaar zijn, kan jurisprudentie van belang zijn. Het gaat dan bijvoorbeeld om termen als redelijk en billijk, binnen een redelijke termijn, of zorgvuldig. Het is dan aan de rechter om te interpreteren (uit te leggen) wat er met zo'n term bedoeld wordt.

Bij de interpretatie van het recht verzinnen rechters niet zomaar iets: ze maken gebruik van interpretatiemethoden en redeneerwijzen. Er worden zes interpretatiemethoden en twee redeneerwijzen onderscheiden.

Interpretatiemethoden:

  1. De grammaticale interpretatiemethode
  2. De wetshistorische interpretatiemethode
  3. De rechtshistorische interpretatiemethode
  4. Systematische interpretatiemethode
  5. Teleologische interpretatiemethode
  6. Anticiperende interpretatiemethode

Redeneerwijzen:

  1. A contrarioredenering: zaken die niet specifiek worden genoemd in de wet, worden uitgesloten. Stel dat een wet alleen gaat over arbeidsovereenkomsten, dan worden bijvoorbeeld freelance overeenkomsten daarvan uitgesloten.
  2. Redenering naar analogie: Zaken die erg veel op elkaar lijken, worden gelijk (naar analogie) geïnterpreteerd.

Jurisprudentielijst

Zie hier een lijst met jurisprudentie, gesorteerd per vakgebied.

Zie ook

  • Moresprudentie - is het leren van afwegingen en keuzes bij ethische dilemma’s om in nieuwe (vergelijkbare) situaties het goede te doen.
{{bottomLinkPreText}} {{bottomLinkText}}
Jurisprudentie
Listen to this article

This browser is not supported by Wikiwand :(
Wikiwand requires a browser with modern capabilities in order to provide you with the best reading experience.
Please download and use one of the following browsers:

This article was just edited, click to reload
This article has been deleted on Wikipedia (Why?)

Back to homepage

Please click Add in the dialog above
Please click Allow in the top-left corner,
then click Install Now in the dialog
Please click Open in the download dialog,
then click Install
Please click the "Downloads" icon in the Safari toolbar, open the first download in the list,
then click Install
{{::$root.activation.text}}

Install Wikiwand

Install on Chrome Install on Firefox
Don't forget to rate us

Tell your friends about Wikiwand!

Gmail Facebook Twitter Link

Enjoying Wikiwand?

Tell your friends and spread the love:
Share on Gmail Share on Facebook Share on Twitter Share on Buffer

Our magic isn't perfect

You can help our automatic cover photo selection by reporting an unsuitable photo.

This photo is visually disturbing This photo is not a good choice

Thank you for helping!


Your input will affect cover photo selection, along with input from other users.