For faster navigation, this Iframe is preloading the Wikiwand page for Philipsdam.

Philipsdam

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie

Philipsdam
De sluiting van de Krammer tussen St.-Philipsland en Grevelingendam
Algemene gegevens dam
Plaats Zeeland
Coördinaten 51° 40′ NB, 4° 10′ OL
Lengte ca. 7000[1] m
Beheerder Rijkswaterstaat
Bouw
Bouwperiode 1976 - 1987
Opening 2 februari 1987
Gebruik
Weg N257

De Philipsdam is een onderdeel van de Deltawerken. Met de bouw van de Philipsdam werden de wateren Krammer en Volkerak direct afgesloten van de Oosterschelde. De Philipsdam loopt van de Grevelingendam naar Sint Philipsland - waarnaar de dam genoemd is - en is bewegwijzerd als N257.

Situatie van de verschillende werken
Situatie van de verschillende werken

Noodzaak van de Philipsdam

De Philipsdam is een compartimenteringsdam die nodig was nadat in 1974 besloten was om de Oosterschelde niet af te sluiten, maar te voorzien van een stormvloedkering. De Commissie Compartimentering Oosterschelde was door de minister van Verkeer en Waterstaat ingesteld, met onder meer de opdracht vòòr 30 april 1975 rapport uit te brengen aan de minister en aan de provinciale besturen van Zeeland en Noord-Brabant aangaande de technische, planologische en financiële aspecten van de verschillende mogelijkheden van compartimentering van de Oosterschelde. Het was nodig om iets te doen om er voor te zorgen dat het getijverschil bij Yerseke voldoende groot bleef, en dat de binnenvaart van Antwerpen naar Rotterdam getijvrij zou worden, zoals in het traktaat met België was afgesproken. De Commissie stelde voor om een comparimenteringsdam aan te legen in het Keeten tussen Tholen en Duiveland. Maar de Raad van de Waterstaat adviseerde om een dam tussen de Grevelingendam en St.Philipsland aan te leggen. Dit advies is door de Minister gevolgd.[2][3] In een raming later dat jaar werd voor de Philipsdam 160 miljoen gulden gereken, en voor bijbehorende sluizen (de Krammersluizen) 270 miljoen. De planning was om een kabelbaansluiting met betonblokken voor het sluitgat in de Krammer toe te passen en voor de sluiting van het Slaak een zandsluiting.[4]

Het ontwerp

Een aantal alternatieven voor de exacte ligging van de dam en het sluizencomplex zijn onderzocht, waarbij een belangrijke afweging was het behoud van waardevolle intergetijdengebieden. Daarnaast speelden de stroomsnelheden in de sluitgaten en de grondmechanische aspecten een grote rol bij de afweging.[5] De wegaansluiting aan de zuidzijde vereiste nogal wat onderzoek, omdat deze door kwetsbare natuurgebieden liep.[6] De bouw van de Philipsdam begon eind 1976 met de bouw van een werkeiland op de Plaat van Vliet. Toen dit eiland anderhalf jaar later klaar was, werd begonnen met het bouwen van enkele sluizen voor de binnenvaart en de pleziervaart.

Door de diverse werken waren de kenmerken van de sluitgaten in de loop der tijd wat veranderd. In 1978 was de toestand als volgt:[7]

Kenmerken van de sluitgaten
Omschrijving Krammer Tholense Gat
Breedte op N.A.P 980 m 340 m
Max. diepte t.o.v. N.A.P. 19 m 22 m
Doorstroomprofiel beneden N.A.P. 10300 m2 4700 m2
Max. vloeddebiet 12500 m3/s 4000 m3/s
Max. ebdebiet 11000 m3/s 3500 m3/s
Max. vloedsnelheid 1,1 m/s 0,9 m/s
Max. ebsnelheid 1,2 m/s 0,8 m/s

De uitvoering van de werken

De sluitingen van de Philipsdam en van de Oesterdam moesten goed op elkaar afgestemd worden, en ook op de bouwfases van de Oosterscheldekering. Door wat vertraging bij de bouw van de Oosterscheldekering en doordat de baggerbedrijven inmiddels werkten met zandzuigers van heel grote capaciteit werd de optie zandsluiting aantrekkelijk. Dit is in de jaren 1981-1984 in detail onderzocht. Doordat de Stormvloedkering ten tijde van de sluiting van de Philipsdam in bedrijf zou zijn, zou het mogelijk zijn om het getij ter plekke van de sluitgaten te verkleinen en dan zou een zandsluiting zonder probleem mogelijk zijn. Het probleem is dan wel dat er zeer grote schade aan de natuur wordt aangebracht, omdat fourageergebieden langere tijd niet toegankelijk zijn voor vogels. Dit is uitgebreid onderzocht en gevonden is da als de kering op zodanige wijze wordt bediend dat er feitelijk een "gerekt" getij ontstaat met ongeveer 10 uur een waterstand iets onder N.A.P. dit voor de natuur acceptabel is en een zandsluiting kostentechnisch aantrekkelijk is, ongeveer 35 miljoen gulden goedkoper dan een steensluiting.[8] Hiertoe is in 1983 besloten, en tevens is toen besloten om de sluiting van de Philipsdam te verschuiven naar 1987 omdat dit budgettair beter uit kwam. Bovendien kon men de werken dan ook uitvoeren in een seizoen dat de vogels (met name de steltlopers) er het minste last van hadden. De zandsluiting van het Krammer kwam er in feite op neer dat vanaf beide oevers een sluitkade van zand is opgespoten. Deze sluiting is uitgebreid beschreven in Sand Closures van P. Struik (1992).[9]

Stroomsnelheden in het sluitgat bij de zandsluiting Krammer bij een "verlengd getij"
Stroomsnelheden in het sluitgat bij de zandsluiting Krammer bij een "verlengd getij"

In het kleiner wordende sluitgat nemen de snelheden toe en dus stijgen de zandverliezen. De hoeveelheid zand die nodig zal zijn om de sluiting uit te voeren hangt af van het netto-volume van de sluitkade en van de optredende zandverliezen. Die verliezen zijn behalve van de korreldiameter van het zand en enkele andere parameters vooral afhankelijk van de duur en de grootte van de stroomsnelheden. Deze laatste twee grootheden speelden een belangrijke rol in het ontwerpproces. De snelheden konden worden beïnvloed met behulp van de stormvloedkering.[10]

De geplande productie van de zandzuigers bij de sluiting van het sluitgat was:[11]

Philipsdam, uitkijktoren
Philipsdam, uitkijktoren
Productie van de zuigers
naam zuiger geplande productie
Aquarius 6500 m3/uur
Sliedrecht 27 4800 m3/uur
Zuiderklip 4100 m3/uur
Mosa 4000 m3/uur
Waddenzee 1300 m3/uur

In 1987 is het damvak verder afgewerkt en de weg erover aangelegd. Er is toen ook een aanvang gemaakt met de bouw van de uitkijktoren over de dam en de sluizen.

Windturbines

De situatie in 2022 met het Windpark Krammer
De situatie in 2022 met het Windpark Krammer

Vanaf 2017 is de dam voorzien van windturbines, het windpark Krammer. Het park bestaat uit 34 turbines met een totaal vermogen van 102 MW.

Krammersluizen

In 1983 was het sluizencomplex (de Krammersluizen; in oudere stukken van Rijkswaterstaat wordt dit complex de Philipsdamsluizen genoemd) gereed, maar pas op 2 februari 1987, toen ook de dam af was, werd het officieel geopend. In 1994 is er een tweede sluis gebouwd voor pleziervaart. Sindsdien bestaat het complex uit twee jachtvaartsluizen voor de pleziervaart[12] en twee duwvaartsluizen voor de beroepsvaart.[13][14]

Schutprocedure voor de Krammersluizen
Schutprocedure voor de Krammersluizen

De sluizen zijn technisch ingewikkeld, omdat ze moeten voorkomen dat er een uitwisseling plaatsvindt van het zoete water van het Volkerak en het zoute water van de Oosterschelde. De sluizen werken daarom zodanig, dat er bij het schutten geen zout water in het Volkerak kan stromen en slechts een beetje zoet water in de Oosterschelde. Hiertoe maken de sluizen gebruik van de eigenschap dat zout water zwaarder is dan zoet water en dus dat zoet water op zout water drijft. Door een ingewikkeld stelsel van buizen en pompen wordt zout water van onderen afgezogen of wordt van boven zoet water afgezogen, afhankelijk van de bestemming van het schip.[15] De sluizen voor de binnenvaart zijn 280 meter lang en 24 meter breed, zodat ze ook geschikt zijn voor grote combinaties van duwboot met duwbakken. Al met al is het Krammersluizencomplex het grootste betonnen kunstwerk (jargon voor infrastructurele bouwwerken) dat Rijkswaterstaat ooit heeft laten bouwen.[14]

Natuurontwikkeling

Door de aanleg van de dam is het landschap eromheen sterk veranderd. Door aanslibbing zijn er kwelders ontstaan met een rijk dierenleven. Om het bespieden van de vogels te vergemakkelijken is er een schuilhut neergezet, van waaruit men onder meer verschillende soorten steltlopers, zoals de kluut, kan zien.

Om het schutproces te versnellen is Rijkswaterstaat in 2014 een proef gestart in een jachtsluis met een nieuw systeem dat tevens de zoet-zoutscheiding zou moeten bevorderen. De nieuwe technische oplossing, waarbij bellenschermen (het actief inbrengen van luchtbellen) en het spoelen van zoet en zout water ervoor zorgt dat er niet alleen sneller en met minder energie geschut kan worden maar dat de vispopulatie ook in staat is om te migreren van het ene deel naar het andere deel.

Uitkijktoren

In 2021 is de uitkijktoren bij het Krammersluizencomplex vernieuwd als onderdeel van het grotere renovatieproject civiele werken Krammersluizen. Het terrein rondom de toren is voorzien van camperplekken, meubilair en oplaadpunten voor e-bikes.[16]

Fotogalerij

Overzicht sluizencomplex (<<scrollen>>)
Overzicht sluizencomplex (<<scrollen>>)
  • De sluis in aanbouw in de Philipsdam
    De sluis in aanbouw in de Philipsdam
  • Trapconstructie bij de Krammersluizen
    Trapconstructie bij de Krammersluizen
  • Het Krammersluizencomplex in de Philipsdam
    Het Krammersluizencomplex in de Philipsdam
  • De sluizen worden centraal bediend op het sluizencomplex.
    De sluizen worden centraal bediend op het sluizencomplex.
  • Bruinisse Krammersluizen (2).JPG
  • De Philipsdam gezien vanaf de uitkijktoren, met op de voorgrond de sluizen en op de achtergrond de Grevelingen
    De Philipsdam gezien vanaf de uitkijktoren, met op de voorgrond de sluizen en op de achtergrond de Grevelingen

{{bottomLinkPreText}} {{bottomLinkText}}
Philipsdam
Listen to this article

This browser is not supported by Wikiwand :(
Wikiwand requires a browser with modern capabilities in order to provide you with the best reading experience.
Please download and use one of the following browsers:

This article was just edited, click to reload
This article has been deleted on Wikipedia (Why?)

Back to homepage

Please click Add in the dialog above
Please click Allow in the top-left corner,
then click Install Now in the dialog
Please click Open in the download dialog,
then click Install
Please click the "Downloads" icon in the Safari toolbar, open the first download in the list,
then click Install
{{::$root.activation.text}}

Install Wikiwand

Install on Chrome Install on Firefox
Don't forget to rate us

Tell your friends about Wikiwand!

Gmail Facebook Twitter Link

Enjoying Wikiwand?

Tell your friends and spread the love:
Share on Gmail Share on Facebook Share on Twitter Share on Buffer

Our magic isn't perfect

You can help our automatic cover photo selection by reporting an unsuitable photo.

This photo is visually disturbing This photo is not a good choice

Thank you for helping!


Your input will affect cover photo selection, along with input from other users.

X

Wikiwand 2.0 is here 🎉! We've made some exciting updates - No worries, you can always revert later on