For faster navigation, this Iframe is preloading the Wikiwand page for Polypodiopsida.

Polypodiopsida

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie

Polypodiopsida
Gewone eikvaren (Polypodium vulgare)
Taxonomische indeling
Rijk:Plantae (Planten)
Stam:Embryophyta (Landplanten)
Clade:Tracheophyta (Vaatplanten)
Clade:Euphyllophyta
Clade:Monilophyta
Klasse
Polypodiopsida
Cronquist, Takht. & Zimmerm. (1966)
Afbeeldingen op
Wikimedia Commons
Wikimedia Commons
Polypodiopsida op
Wikispecies
Wikispecies
Portaal 
Portaalicoon
 
Biologie

Polypodiopsida, ook wel leptosporangiate varens is de klasse die alle 'echte' varens omvat. Het is de grootste en meest gediversifieerde klasse van de varenachtigen of Monilophyta.

De klasse omvat zeven ordes met 33 families en ongeveer 9.000 recente soorten, tegenover 260 soorten voor de andere drie klassen van varenachtigen. Bijna een derde daarvan zijn epifytische soorten die enkel in subtropische en tropische streken voorkomen, maar ook het grootste deel van de in België en Nederland inheemse varens behoort tot de Polypodiopsida.

Naamgeving

  • Synoniemen: Pteridopsida, Filicopsida
  • Engels: Leptosporangiate ferns

De botanische naam Polypodiopsida is afgeleid van het geslacht Polypodium (eikvaren).

Kenmerken

Sporenhoopjes of sori op de onderzijde van het blad bij de zeestreepvaren (Asplenium marinum)
Sporenhoopjes of sori op de onderzijde van het blad bij de zeestreepvaren (Asplenium marinum)

Polypodiopsida zijn planten zonder bloemen die zich verspreiden door middel van sporen, wat ze gemeen hebben met de eusporangiate varens (waaronder de paardenstaarten) en de wolfsklauwen. Ze hebben een zeer duidelijke generatiewisseling. De sporofyten bezitten goed ontwikkelde wortels, stengels en macrofyllen (bladen met vertakte nerven) en een uitgebreid systeem van vaatbundels.

De bladen zijn eenvormig (monomorf) of dimorf, meestal één- of meermaals geveerd. Ze staan spiraalsgewijs ingeplant rond een rizoom, die kan uitgroeien tot een schijnstam die bij de boomvarens (Cyatheales) tot 20 m hoog kan worden.

De sporendoosjes zijn meestal gegroepeerd in sporenhoopjes of sori op de onderzijde van het blad, op specifieke, speciaal gevormde delen van het blad (sporofoor), of op gespecialiseerde bladen (sporofyllen). Slechts zelden zijn ze ongegroepeerd te vinden.

Sporendoosjes of sporangia met annuli (de wormvormige structuren)
Sporendoosjes of sporangia met annuli (de wormvormige structuren)

Ze worden 'leptosporangiate varens' genoemd omdat hun sporendoosjes of sporangia uit één enkele epidermale cel ontstaan, in tegenstelling tot de eusporangiate varens waarbij de sporangiën uit een groep van cellen ontstaan. De sporendoosjes wordt in het algemeen afgedekt door een dekvliesje of indusium, al dan niet sterk gereduceerd. De meeste leptosporangiate varens bezitten een annulus, een verticale lijn van bijzondere, verdikte cellen van de sporangiumsteel tot de top, die een rol speelt bij het openen van het sporendoosje.

De meeste leptosporangiate produceren, vergeleken met de primitievere eusporangiate soorten, slechts een beperkt aantal sporen per sporangium. De sporen zijn zelden groen. Met uitzondering van de Salviniales zijn alle Polypodiopsida isospore planten, waarbij alle sporen dezelfde grootte hebben.

De gametofyten zijn meestal zelfstandige, fotosynthetiserende planten die op het bodemoppervlak groeien, behalve bij de Salviniales, waar ze zich ontwikkelen in de wand van de macro- en microsporen.

Fylogenie en taxonomie

Volgens de classificatie van Smith et al. (2006)[1], gebaseerd op DNA-onderzoeken op verschillende genen van deze planten, zijn de Polypodiopsida een zustergroep van de Psilotopsida, de Equisetopsida en de Marattiopsida, en vormen ze samen de clade Monilophyta, de zustergroep van de Spermatophyta (zaadplanten).

De stamboom van de Monilophyta zou er als volgt kunnen uitzien:

Monilophyta

Monilophyta

Psilotopsida
Ophioglossales

Ophioglossaceae (Addertongfamilie)



Psilotales

Psilotaceae






Equisetopsida
Equisetales

Equisetaceae (Paardenstaartenfamilie)




Marattiopsida
Marattiales

Marattiaceae




Polypodiopsida

Osmundales

Osmundaceae (Koningsvarenfamilie)






Hymenophyllales

Hymenophyllaceae (Vliesvarenfamilie)





Gleicheniales

Gleicheniaceae




Dipteridaceae



Matoniaceae







Schizaeales

Lygodiaceae




Anemiaceae



Schizaeaceae






Polypodiales







Stamboom van de Monilophyta, de clade die alle varens met inbegrip van de paardenstaartfamilie omvat, volgens Smith et al. (2006)[1], aangevuld met Lehtonen (2011)[2]
Polypodiales is om technische redenen apart weergegeven.

In onderstaand cladogram wordt de plaats van de varens aangegeven:

Fylogenetische stamboom van de Tracheophyta, vaatplanten
een polyfyletische groep
wordt ook gerekend tot polyfyletisch groep
Fylogenetische classificatie van de families van de wolfsklauwen en varens volgens PPG I-systeem (2016)
Klasse Lycopodiopsida (wolfsklauwen, met ordes en families)
Orde Lycopodiales:Lycopodiaceae
Orde Isoëtales:Isoëtaceae
Orde Selaginellales:Selaginellaceae
Klasse Polypodiopsida (varens, met ordes en families)
Onderklasse Equisetidae
Orde Equisetales:Equisetaceae
Onderklasse Ophioglossidae
Orde Psilotales:Psilotaceae
Orde Ophioglossales:Ophioglossaceae
Onderklasse Marattiidae
Orde Marattiales:Marattiaceae
Onderklasse Polypodiidae (leptosporangiate varens)
Orde Osmundales:Osmundaceae (koningsvarenfamilie)
Orde Hymenophyllales:Hymenophyllaceae (vliesvarenfamilie)
Orde Gleicheniales:Matoniaceae, Dipteridaceae, Gleicheniaceae
Orde Schizaeales:Ligodiaceae · Schizaeaceae · Anemiaceae
Orde Salviniales:Salviniaceae (vlotvarenfamilie) · Marsileaceae (pilvarenfamilie)
Orde Cyatheales:Thyrsopteridaceae · Loxsomataceae · Culcitaceae · Plagiogyriaceae · Cibotiaceae · Metaxyaceae · Dicksoniaceae · Cyatheaceae
Orde Polypodiales:Superfamilies: Saccolomatineae · Lindsaeineae · Pteridineae · Dennstaedtiineae · Polypodiineae (eupolypods I) · Aspleniineae (eupolypods II)
Orde Polypodiales (cathetogyrates, met superfamilies en families)
Superfamilie Saccolomatineae:Saccolomataceae
Superfamilie Lindsaeineae:Cystodiaceae · Lonchitidaceae · Lindsaeaceae
Superfamilie Pteridineae:Pteridaceae (lintvarenfamilie)
Superfamilie Dennstaedtiineae:Dennstaedtiaceae (adelaarsvarenfamilie)
Superfamilie Polypodiineae:Didymochlaenaceae · Hypodematiaceae · Dryopteridaceae (niervarenfamilie) · Nephrolepidaceae · Lomariopsidaceae · Tectariaceae · Oleandraceae · Davalliaceae · Polypodiaceae (eikvarenfamilie)
Superfamilie Aspleniineae:Cystopteridaceae · Rachidosoraceae · Diplaziopsidaceae · Desmophlebiaceae · Hemidictyaceae · Aspleniaceae (streepvarenfamilie) · Woodsiaceae · Onocleaceae (bolletjesvarenfamilie) · Blechnaceae (dubbellooffamilie) · Athyriaceae (wijfjesvarenfamilie) · Thelypteridaceae (moerasvarenfamilie)

{{bottomLinkPreText}} {{bottomLinkText}}
Polypodiopsida
Listen to this article

This browser is not supported by Wikiwand :(
Wikiwand requires a browser with modern capabilities in order to provide you with the best reading experience.
Please download and use one of the following browsers:

This article was just edited, click to reload
This article has been deleted on Wikipedia (Why?)

Back to homepage

Please click Add in the dialog above
Please click Allow in the top-left corner,
then click Install Now in the dialog
Please click Open in the download dialog,
then click Install
Please click the "Downloads" icon in the Safari toolbar, open the first download in the list,
then click Install
{{::$root.activation.text}}

Install Wikiwand

Install on Chrome Install on Firefox
Don't forget to rate us

Tell your friends about Wikiwand!

Gmail Facebook Twitter Link

Enjoying Wikiwand?

Tell your friends and spread the love:
Share on Gmail Share on Facebook Share on Twitter Share on Buffer

Our magic isn't perfect

You can help our automatic cover photo selection by reporting an unsuitable photo.

This photo is visually disturbing This photo is not a good choice

Thank you for helping!


Your input will affect cover photo selection, along with input from other users.