For faster navigation, this Iframe is preloading the Wikiwand page for Oeigoers.

Oeigoers

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie

Oeigoers
ئۇيغۇرچە, biz uyghur Uyghurche, уйғурчә
Gesproken in Xinjiang (China)
Sprekers 10 miljoen
Taalfamilie
Alfabet Perzisch alfabet (Arabisch alfabet), Latijns alfabet, cyrillisch alfabet
Officiële status
Officieel in
Taalcodes
ISO 639-1 ug
ISO 639-2 uig
ISO 639-3 uig
Portaal 
Portaalicoon
 
Taal

Het Oeigoers is een Turkse taal, die door ongeveer 10 miljoen mensen in de Oeigoerse autonome regio Xinjiang in Volksrepubliek China wordt gesproken. Het is de taal van de Oeigoeren.

Alfabet

Van oorsprong werd het Oeigoers geschreven met het orchon-alfabet, dat was afgeleid van of geïnspireerd op het Sogdische alfabet (dat weer was afgeleid van het Aramees alfabet). Vanaf de 10e eeuw werd het Oeigoers geschreven met een Perzische aangepaste variant van het Arabisch alfabet (Kona Yezik). Van de jaren 20 tot de jaren 40 werd in Xinjiang (tijdens de Eerste en de Tweede Oost-Turkestaanse Republiek) geëxperimenteerd met Latijnse en cyrillische alfabetten. De Chinese overheid introduceerde in 1969 voor meerdere Turkse talen het Yengi Yezik-Latijns alfabet dat dicht in de buurt kwam van het Uniform Turks alfabet van de Sovjet-Unie, maar was gebaseerd op de Hànyǔ Pīnyīn-transcriptie (bijvoorbeeld 'x' voor 'ش' [ʃ] en 'q' voor 'چ' [ʧ]). In 1987 werd het oorspronkelijke Kona Yezik-Perzisch-Arabisch alfabet echter opnieuw ingevoerd, ditmaal met extra diakrieten om alle klinkers van het Oeigoers te onderscheiden. In vroeger door Rusland overheerste gebieden wordt het cyrillisch alfabet gebruikt. Een ander Latijns alfabet wordt gebruikt in Turkije en op het internet.

In de onderstaande tabel zijn de volgende schrijfwijzen met elkaar vergeleken:

  • het huidige (Perzisch-Arabisch) Kona Yezik-alfabet;
  • het Latijnse Yengi Yezik-alfabet dat van 1969-1987 werd gebruikt;
  • de overeenkomende Turkse letters;
  • cyrillisch alfabet
  • de taalsymbolen van het Internationaal Fonetisch Alfabet (IPA).

De vergelijking staat op volgorde van het huidige alfabet. De letters zijn alleen zichtbaar als het Unicode-font is geïnstalleerd op de computer.

Arabisch Latijn Turks cyrillisch IPA
ئا A a A a А a [/a/]?
ئە Ə ə E e Е е [/ɛ/]?[~[/æ/]??]
ب B b B b Б б [/b/]?
پ P p P p П п [/p/]?
ت T t T t Т т [/t/]?
ج J j C c - [/ʤ/]?
چ Q q Ç ç - [/ʧ/]?
خ H h H h Х х [/x/]?
د D d D d Д д [/d/]?
ر R r R r Р р [/r/]?
ز Z z Z z З з [/z/]?
ژ Z̡ z̡ J j Й й [/ʒ/]?
س S s S s С с [/s/]?
ش X x Ş ş - [/ʃ/]?
غ Ƣƣ Ğ ğ [Җ җ ? ] [/ɣ/]?
ف F f F f Ф ф [/f/]?
ق K̡ k̡ K k Қ қ [/q/]?
ك K k K k К к [/k/]?
ڭ -ng -ng - [/ŋ/]?
گ G g G g Г г [/g/]?
ل L l L l Л л [/l/]?
م M m M m М м [/m/]?
ن N n N n Н н [/n/]?
ه H̡ h̡ H h Һ [һ?] [/h/]?
ئو O o O o О о [/o/]?
ئۇ U u U u У у [/u/]?
ئۆ Ɵɵ Ö ö Ө ө [/ø/]?
ئۈ Ü ü Ü ü Ү ү [/y/]?
ۋ V v V v - [/v/]?
ئې E e E e [É é?] - [/e/]?
ئى I i İ i/I ı И и [/i/]? of [/ɨ/]?
Y y y Ы ы [/j/]?
Wel in cyrillisch alfabet, maar niet in Latijns/Arabisch alfabet
Lat. transcr. cyrillisch
W w В в
G̍ g̍ Ғ ғ
Jo jo Ё ё
Ä ä Ә ә
Ž ž Ж ж
N̍ n̍ Ң ң
[? ?] Х х
Č č Ч ч
Š š Ш ш
E̍ e̍ Э э
Ju/Jü ju/jü Ю ю
Ja/Jä ja/jä Я я
Wel in Arabisch alfabet, maar niet in Latijns alfabet of cyrillisch alfabet
(la) /la/
[﴾ﺋ﴿ ? ? ] (’) ? - /ʔ/


Zie de Oeigoerse uitgave van Wikipedia.
{{bottomLinkPreText}} {{bottomLinkText}}
Oeigoers
Listen to this article

This browser is not supported by Wikiwand :(
Wikiwand requires a browser with modern capabilities in order to provide you with the best reading experience.
Please download and use one of the following browsers:

This article was just edited, click to reload
This article has been deleted on Wikipedia (Why?)

Back to homepage

Please click Add in the dialog above
Please click Allow in the top-left corner,
then click Install Now in the dialog
Please click Open in the download dialog,
then click Install
Please click the "Downloads" icon in the Safari toolbar, open the first download in the list,
then click Install
{{::$root.activation.text}}

Install Wikiwand

Install on Chrome Install on Firefox
Don't forget to rate us

Tell your friends about Wikiwand!

Gmail Facebook Twitter Link

Enjoying Wikiwand?

Tell your friends and spread the love:
Share on Gmail Share on Facebook Share on Twitter Share on Buffer

Our magic isn't perfect

You can help our automatic cover photo selection by reporting an unsuitable photo.

This photo is visually disturbing This photo is not a good choice

Thank you for helping!


Your input will affect cover photo selection, along with input from other users.