For faster navigation, this Iframe is preloading the Wikiwand page for Picardisch.

Picardisch

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie

Picardisch
Picard
Gesproken in Frankrijk, België,
Sprekers ~ 700.000 moedertaalsprekers
Taalfamilie
Dialecten
Alfabet Latijns
Officiële status
Officieel in
België (langue régionale endogène)
Taalcodes
ISO 639-1 -
ISO 639-2 -
ISO 639-3 pcd
Portaal 
Portaalicoon
 
Taal

Het Picardisch is een Romaanse streektaal die in Frankrijk gesproken wordt in delen van de regio Hauts-de-France (Picardisch: Heuts-d'Franche) en ook in het grootste westelijke deel van de Belgische provincie Henegouwen (la Wallonie picarde met steden zoals Bergen en Doornik, maar niet in de Waalse steden Thuin en Charleroi, de grootste stad). De taal is verwant met het Frans en het Waals, maar wordt toch daarvan onderscheiden.

■  Het Picardisch taalgebied in België en Frankrijk
  Het Picardisch taalgebied
in België en Frankrijk

De Franse Gemeenschap van België heeft het Picardisch officieel erkend als regionale taal, onder andere naast het Waals en het Francique of het Frankisch, dat (in twee verschillende varianten) eigenlijk het Luxemburgs is (decreet van 1990). Sinds december 2021 is het Picardisch (le picard) ook in Frankrijk (Hauts-de-France) erkend als regionale taal waardoor ze er onderwezen kan worden [1].

Het Picardisch staat dichter bij het Frans dan het Waals, maar heeft daarmee wel bepaalde fonetische kenmerken gemeen, bijvoorbeeld dat het Latijnse ca niet zoals in het standaard-Frans tot ʃa is gepalataliseerd (zie bijvoorbeeld de plaatsnaam Le Cateau-Cambrésis).

Uitspraak en variatie

Verschillen tussen zuidelijk en noordelijk Picardisch

In het algemeen kan men twee grote gebieden onderscheiden binnen het Picardische taalgebied: in het noorden de Belgische provincie Henegouwen, het Franse Noorderdepartement zonder de Franse Westhoek en het departement Pas-de-Calais, in het zuiden de Franse departementen Somme, Aisne (de noordelijke helft) en Oise (alleen een strook in het noorden). De noordelijke zone komt overeen met de historische streken Rijsels-Vlaanderen, Artesië, Doornik en het Doornikse, Henegouwen en Kamerijk en het Kamerijkse. De zuidelijke zone correspondeert ongeveer met de oude Franse provincie Picardië. Tussen de twee gebieden ziet men verschillende regelmatige verschillen:

Latijn Noordelijk Zuidelijk Frans
ego staba(m) j’étos j’ét, j'étoai of j'éteu j’étais
castellu(m) catiau catieu château
cane(m) kien tchien chien
bonu(m) bon boin bon

Uitspraak van het Picardisch

Aangezien het Picardisch geen gestandaardiseerde taal is, verschilt de uitspraak van streek tot streek en zelfs van dorp tot dorp. Bij wijze van voorbeeld wordt hieronder de uitspraak gegeven in de Vimeu, een streek in het zuidwesten van het taalgebied:

Picardisch van de Vimeu IPA Frans
chatchun [ʃatʃœ̃] chacun
chatcheune [ʃatʃøŋ] chacune
triangue [triãɡ] triangle
ej te connouos [eʒ.te.kɔ̃.nwɔ] je te connais
o ll'a rtrouvé [ol.lar.tru.vɛ] on l'a retrouvé

Genasaliseerde klinkers

Wanneer men Picardisch schrijft, dienen de combinaties "klinker + nn", "klinker + nm" en "klinker + mm" om nasalisering aan te duiden. Men moet deze lettergroepen dus niet zoals in het Frans lezen.

Picardisch IPA Frans
unne [ɛ̃n] une
tranner [trãnɛ] trembler
grainne [grɛ̃n] graine
minme [mɛ̃m] même
gamme [gãm] jambe

Om te vermijden dat lezers een Franse uitspraak zouden gebruiken, schrijft men soms een punt na de genasaliseerde klank in het Picardisch, bijvoorbeeld in pron.ne ([prõn]) (fr: prune).

Leenwoorden in het Nederlands

Hoewel het moeilijk te bepalen is uit welk Frans dialect in het Nederlands ontleend is, wijzen de klanken van bepaalde leenwoorden op een Picardische oorsprong. Vooral het verschijnsel waarbij de Latijnse beginletters ca- niet, zoals in het Frans, naar cha-, che- of chie-, maar naar ca-, ke- of kie- geëvolueerd zijn, is een goede aanwijzing. Enkele voorbeelden:[2]

Nederlands Picardisch Frans
kar car char
kandelaar chandelier
kasteel catiau / catieu château
kassei ‘steenweg’ chaussée
karton ‘paardenknecht’ cf. charret ‘karretje’
kachtel ‘veulen’ cheptel ‘vee’

De laatste twee woorden, karton en kachtel, zijn typisch West-Vlaams. De nabijheid van het Picardische taalgebied maakt een Picardische oorsprong nog aannemelijker.

Tekstvoorbeeld

Article premier de la Déclaration des Droits de l'Homme[3]

Tous chés ètes humains is sont nés libes et égals in dignité et pi in drouots. Is sont dotés ed raison et d' conschienche et pi is doétte agir les uns invèrs les eutes din un ésprit ed fratérnité.

(Alle mensen worden vrij en gelijk in waardigheid en rechten geboren. Zij zijn begiftigd met verstand en geweten, en behoren zich jegens elkander in een geest van broederschap te gedragen.)

- HET WAALSE TAALLANDSCHAP - Het Picardisch taalgebied in Wallonië is in grijsgroen aangegeven
- HET WAALSE TAALLANDSCHAP -
Het Picardisch taalgebied in Wallonië is in grijsgroen aangegeven

Werkwoordvervoeging

Hieronder staan de vervoegingen van de belangrijke onregelmatige werkwoorden ète ('zijn') en avoèr ('hebben') voor vier tijden.[4]

Infinitief 1e persoon 2e persoon 3e persoon 1e persoon 2e persoon 3e persoon
tegenwoordige tijd (présint)
ète ej su t' es il/al/in est os sonmes vos ètes is/als sont
avoèr j'ai t'os,
t'as
il/al/in o
il/al/in a
os avons vos avez is/als ont
verleden tijd (imparfait)
ète j'étoais
j'étos
t' étoais
t'étos
il/al/in étoait
il/al/in étot
os étoinmes vos étoètes is/als étoètte
avoèr j'avos
j'avoais
t'avos
t'avoais
il/al/in avot
il/al/in avoait
os avommes vos avèttes is/als avoèttent
toekomende tijd (futur simpe)
ète ej srai tu sros i/ale/in sro os srons vos srez is/ales sront
avoèr j'érai t'éros il/al/in éro os érons vos érez is/als éront
voltooid tegenwoordige tijd (passé composé)
ète j'ai té t'os té il/al/in o té os avons té vos avez té ils/als ont té
avoèr j'ai yeu t'os yeu il/al/in o yeu os avons yeu vos avez yeu is/als ont yeu

Noten en referenties

{{bottomLinkPreText}} {{bottomLinkText}}
Picardisch
Listen to this article

This browser is not supported by Wikiwand :(
Wikiwand requires a browser with modern capabilities in order to provide you with the best reading experience.
Please download and use one of the following browsers:

This article was just edited, click to reload
This article has been deleted on Wikipedia (Why?)

Back to homepage

Please click Add in the dialog above
Please click Allow in the top-left corner,
then click Install Now in the dialog
Please click Open in the download dialog,
then click Install
Please click the "Downloads" icon in the Safari toolbar, open the first download in the list,
then click Install
{{::$root.activation.text}}

Install Wikiwand

Install on Chrome Install on Firefox
Don't forget to rate us

Tell your friends about Wikiwand!

Gmail Facebook Twitter Link

Enjoying Wikiwand?

Tell your friends and spread the love:
Share on Gmail Share on Facebook Share on Twitter Share on Buffer

Our magic isn't perfect

You can help our automatic cover photo selection by reporting an unsuitable photo.

This photo is visually disturbing This photo is not a good choice

Thank you for helping!


Your input will affect cover photo selection, along with input from other users.