For faster navigation, this Iframe is preloading the Wikiwand page for Sluis (waterbouwkunde).

Sluis (waterbouwkunde)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie

Sluis op het Albertkanaal te Godsheide in herstelling (2004)
Sluis op het Albertkanaal te Godsheide in herstelling (2004)
Sluis- en stuwcomplex onder de John S. Thompsonbrug te Grave
Sluis- en stuwcomplex onder de John S. Thompsonbrug te Grave
Sluis in Spoykanaal te Kleve-Wardhausen, Duitsland
Sluis in Spoykanaal te Kleve-Wardhausen, Duitsland
Sluizen in het Kennet-Avonkanaal in Engeland. De Caenheuvelsluizen
Sluizen in het Kennet-Avonkanaal in Engeland. De Caenheuvelsluizen
Sluizen van Goebeng, Soerabaja, 1906..1930. Collectie KITLV.
Sluizen van Goebeng, Soerabaja, 1906..1930. Collectie KITLV.
Sluis bij het Sluizen van Fonserannes (Canal du Midi, Frankrijk). De concave vorm absorbeert de horizontale laad van de terugvulling.
Sluis bij het Sluizen van Fonserannes (Canal du Midi, Frankrijk). De concave vorm absorbeert de horizontale laad van de terugvulling.

Een sluis of sas is een waterbouwkundig kunstwerk in een waterkering tussen twee waterwegen met een verschillend waterpeil, dat dient om water te keren, maar dat door een beweegbaar mechanisme ook water of schepen kan laten passeren. Voor het doorlaten van schepen wordt soms sluisgeld (een soort belasting) geheven. Om het geld te innen kan de sluiswachter - net als traditioneel bij een brug - een oude klomp aan een hengel neerlaten.

Het woord sluis is afkomstig van het Oud-Franse excluse (later écluse), dat weer uit het Middellatijn exclûse ontstaan is, en wil zeggen: 'wat buitengesloten is'.

De oudste nog in gebruik zijnde sluis in Europa is de Kolksluis Spaarndam.

De grootste sluis ter wereld is anno 2022 de Zeesluis IJmuiden, die net 2 m breder is dan de tot dan toe grootste sluis, de Kieldrechtsluis in de Haven van Antwerpen.

Bij een sluis is haast altijd een brug waarlangs het wegverkeer de overkant kan bereiken. Is er geen brug, dan kunnen voetgangers over de sluisdeur lopen; daarom zijn er brugleuningen op de deur.

Bediening

Sluizen werden oorspronkelijk ter plaatse en met de hand bediend. Net als bij bruggen en gemalen is de bediening tegenwoordig meestal geautomatiseerd, bijvoorbeeld met behulp van SCADA. Hierdoor kan de bediening ook steeds vaker op afstand plaatsvinden, maar wordt ook het risico groter dat onbevoegden inbreken op het bedieningssysteem.[1]

Soorten

Men onderscheidt twee typen sluizen:

Afgeleide betekenis

In een afgeleide betekenis wordt het woord sluis ook gebruikt voor een tussenruimte of overgang tussen twee gebieden, bestaande uit twee deuren die niet gelijktijdig geopend worden:

  • astronauten begeven zich vanuit een ruimteschip naar de ruimte via een luchtsluis;
  • duikers verlaten een duikboot via een sluis;
  • verpleegkundigen komen in een steriele kamer via een aseptische sluis;
  • een doka, waarin fotografisch materiaal wordt verwerkt, kan toegankelijk zijn via een lichtsluis;
  • een gevangenis of bank kan toegankelijk zijn via een sluis, zodat onbevoegden niet in een keer kunnen doorlopen, zie sluis (beveiliging).
  • De mogelijkheid om bij sluizen de waterloop te passeren leidde tot de betekenis van brug, zelfs als er geen functionerende sluis meer aanwezig was. Vooral in het (oudere) Amsterdam komt deze betekenis nog voor in brugnamen: Overtoomse Sluis, Prinsensluis, Hogesluis.

Plaatsnamen

Enkele plaatsnamen die zijn afgeleid van sluis, van Sas of van Verlaat:

  • pragmasoft.be, Een zelf te bedienen simulatie van het schutten van een schip, in het Frans, Engels en Nederlands
  • Binnenvaarttaal, Soorten sluizen en termen gerelateerd aan sluizen.
  • Vimeo schutten in sluis Maasbracht, Video van het schutten in sluizencomplex Maasbracht, sluis met grootste verval van alle Nederlandse sluizen.
Zie de categorie sluice in de zin van waterkering van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.
Zie de categorie Canal locks voor scheepssluizen van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.
{{bottomLinkPreText}} {{bottomLinkText}}
Sluis (waterbouwkunde)
Listen to this article

This browser is not supported by Wikiwand :(
Wikiwand requires a browser with modern capabilities in order to provide you with the best reading experience.
Please download and use one of the following browsers:

This article was just edited, click to reload
This article has been deleted on Wikipedia (Why?)

Back to homepage

Please click Add in the dialog above
Please click Allow in the top-left corner,
then click Install Now in the dialog
Please click Open in the download dialog,
then click Install
Please click the "Downloads" icon in the Safari toolbar, open the first download in the list,
then click Install
{{::$root.activation.text}}

Install Wikiwand

Install on Chrome Install on Firefox
Don't forget to rate us

Tell your friends about Wikiwand!

Gmail Facebook Twitter Link

Enjoying Wikiwand?

Tell your friends and spread the love:
Share on Gmail Share on Facebook Share on Twitter Share on Buffer

Our magic isn't perfect

You can help our automatic cover photo selection by reporting an unsuitable photo.

This photo is visually disturbing This photo is not a good choice

Thank you for helping!


Your input will affect cover photo selection, along with input from other users.

X

Wikiwand 2.0 is here ๐ŸŽ‰! We've made some exciting updates - No worries, you can always revert later on