For faster navigation, this Iframe is preloading the Wikiwand page for Stemloze postalveolaire fricatief.

Stemloze postalveolaire fricatief

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie

Stemloze postalveolaire fricatief tussen twee a's

De stemloze postalveolaire fricatief is een medeklinker die in het Internationaal Fonetisch Alfabet aangeduid wordt met [ʃ] en in het Nederlands veelal als <sj> geschreven wordt. De klank komt voor in vele talen, zoals het Engels, het Frans en het Duits. In het Nederlands komt de klank veelal in bastaard- of leenwoorden voor, maar is het ook te vinden in woorden als 'sjouwen', 'sjorren' en 'sjaal' . Tevens kan de klank teruggevonden worden in verkleinwoorden als resultaat van de combinatie van de letters s-j (bv. huisje).

Symbool

Het symbool dat deze klank weergeeft, <ʃ>, is de letter esj, die geïntroduceerd werd door Isaac Pitman. Het X-SAMPA-equivalent is het symbool S. Een ander symbool, dat terugkomt in oudere taalkundige geschriften is de <š>, een s met een haček, die ontleend is aan het Tsjechische alfabet van Jan Hus.

Kenmerken

  • De wijze van articulatie is sibilant fricatief (sisklank), wat wil zeggen dat de klank geproduceerd wordt door een luchtstroom doorheen een groef in de tong op de plaats van articulatie, waardoor een wrijving van hoge frequentie hoorbaar wordt.
  • De plaats van articulatie is palato-alveolair, dat is gewelfd postalveolair. Dat wil zeggen dat de klank uitgesproken wordt met het voorste deel van de tong achter het tandvlees, en het achterste gedeelte van de tong gewelfd (bijna) tegen het verhemelte.
  • Het type van articulatie is stemloos. Dat wil zeggen dat de klank uitgesproken wordt zonder trilling van de stembanden.
  • Het is een orale medeklinker, wat wil zeggen dat de lucht door de mond naar buiten stroomt.
  • Het is een centrale medeklinker, wat wil zeggen dat de lucht over het midden van de tong stroomt, in plaats van langs de zijkanten.
  • Het luchtstroommechanisme is pulmonisch-egressief, wat wil zeggen dat lucht uit de longen gestuwd wordt, in plaats van uit de glottis of de mond.

Voorkomen

De klank [ʃ] wordt verschillend vertegenwoordigd in de andere talen, in het Engels als "sh", in het Duits als "sch" (voorbeelden: bush / Busch voor struik en shine / Schein voor glans). In het Frans, "ch" staat voor deze klank (chanter en tache voor zingen en vlek).

Taal Woord IPA Betekenis Opmerkingen
Albanees shtëpi [ʃtəpi]? 'huis'
Arabisch شمس [ʃɛ̈ms]? 'zon'
Baskisch kaixo [kaiʃo]? 'hallo'
Bulgaars юнашки [junaʃki]? 'heldhaftigerwijze'
Catalaans xarel·lo [ʃaˈɾeɫɫo]? 'muskaatdruif'
Duits schraffieren [ʃʁaˈfiːʁən]? 'arceren' Soms ook sp... [ʃp]? en st... [ʃt]?
Spiel und Stern (spel en ster)
Engels sheep [ʃiːp]? 'schaap'
Esperanto ŝelko [ʃelko]? 'bretellen'
Faeröers sjúkrahús [ʃʉukrahʉus]? 'ziekenhuis'
Frans cher [ʃɛʁ]? 'duur, dierbaar'
Galicisch viaxe [bjaʃe]? 'weg'
Georgisch არი [ˈʃɑɾi]? 'muggenziften'
Hebreeuws שלום [ʃalom]? 'vrede'
Hongaars segítség [ʃɛgiːtʃeːg]? 'hulp'
Iers sí [ʃiː]? 'zij'
Ilokano siák [ʃak]? 'ik'
Italiaans fasce [ˈfaʃʃe]? 'bands'
Kabardijns шыд [ʃɛd]? 'ezel'
Kabylisch ciwer [ʃiwər]? 'raadplegen'
Kroatisch šuma [ʃûma]? 'woud'
Lets šalle [ˈʃalle]? 'sjaal'
Lingala shakú [ʃakú]? 'grijze papegaai'
Litouws šarvas [ˈʃarvas]? 'pantser, bolster'
Maltees x'ismek [ʃismek]? 'hoe heet je?'
Nederlands sjabloon [ʃabloːn]? Soms ook [sʲ]?
Noors Bokmål sky [ʃyː]? 'wolk'
Nynorsk sjukehuset [ˈʃʉːkəˈhʉːsə]? 'ziekenhuis'
Occitaans Auvergnat maissant [meˈʃɔ̃]? 'slecht'
Limousin son [ʃũ]? 'zijn'
Gascons maishant [maˈʃan]? 'slecht'
Portugees cheirar [ʃeiˈɾaɾ]? 'ruiken'
Roemeens şefi [ʃefʲ]? 'bazen'
Romani Vlach Romani deš [deʃ]? 'tien'
Schots-Gaelisch seinn [ʃeiɲ]? 'zing'
Servisch двориште/dvorište [ʃola]? 'tuin'
Sloveens šóla [ʃola]? 'school'
Somali shan [ʃan]? 'vijf'
Swahili kushoto [kuʃoto]? 'bomen'
Tagalog silya [ˈsiljɐ]? 'stoel'
Tsjechisch kaše [kaʃɛ]? 'pap'
Tunica [ˈsiljɐ]? 'stoel'
Turks güneş [gyˈneʃ]? 'zon'
Urdu شکریہ [ʃʊkriːaː]? 'dank je'
Welsh Standard siarad [ˈʃɑrad]? 'spreek'
Southern dialects mis [miːʃ]? 'maand'
West-Lombardisch Canzés cib [ʃǐp]? 'tien'
Zhuang roek [ʁɔ̌k]? 'zes'

{{bottomLinkPreText}} {{bottomLinkText}}
Stemloze postalveolaire fricatief
Listen to this article

This browser is not supported by Wikiwand :(
Wikiwand requires a browser with modern capabilities in order to provide you with the best reading experience.
Please download and use one of the following browsers:

This article was just edited, click to reload
This article has been deleted on Wikipedia (Why?)

Back to homepage

Please click Add in the dialog above
Please click Allow in the top-left corner,
then click Install Now in the dialog
Please click Open in the download dialog,
then click Install
Please click the "Downloads" icon in the Safari toolbar, open the first download in the list,
then click Install
{{::$root.activation.text}}

Install Wikiwand

Install on Chrome Install on Firefox
Don't forget to rate us

Tell your friends about Wikiwand!

Gmail Facebook Twitter Link

Enjoying Wikiwand?

Tell your friends and spread the love:
Share on Gmail Share on Facebook Share on Twitter Share on Buffer

Our magic isn't perfect

You can help our automatic cover photo selection by reporting an unsuitable photo.

This photo is visually disturbing This photo is not a good choice

Thank you for helping!


Your input will affect cover photo selection, along with input from other users.