For faster navigation, this Iframe is preloading the Wikiwand page for Zweden op het Eurovisiesongfestival.

Zweden op het Eurovisiesongfestival

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie

Vlag van Zweden
Zweden
Eerste deelname 1958
Aantal deelnamen 61
Aantal gewonnen 6
Zender SVT
Statistieken
Hoogste positie 1ste (1974, 1984, 1991, 1999, 2012, 2015)
Laagste positie laatste (1963, 1977)
Portaal 
Portaalicoon
 
Eurovisiesongfestival

Zweden doet sinds 1958 mee aan het Eurovisiesongfestival.

De balans

ABBA schreef songfestivalgeschiedenis met Waterloo in 1974.
ABBA schreef songfestivalgeschiedenis met Waterloo in 1974.

Zweden is een van de meest succesvolle landen op het Eurovisiesongfestival. Van de 61 inzendingen eindigden er 42 bij de beste tien. Zesmaal wist Zweden het songfestival te winnen, slechts één keer minder dan recordhouder Ierland, dat zeven maal won. De zes Zweedse zeges:

Waterloo wordt door velen beschouwd als een van de meest bekende en succesvolste liedjes die het songfestival ooit voortbracht. Tijdens de jubileumshow Congratulations: 50 Jaar Eurovisiesongfestival in 2005 werd Waterloo bovendien uitgeroepen tot de populairste songfestivalinzending aller tijden. In 2012 groeide ook Euphoria uit tot een groot succes in de internationale hitparades.

Zweden is in de songfestivalgeschiedenis slechts twee keer op de laatste plaats geëindigd. Dat gebeurde in 1963 met En gång i Stockholm van Monica Zetterlund, en in 1977 met Beatles van Forbes. Zetterlund is tot op heden de enige Zweedse inzending die geen enkel punt ontving.

Na het debuut in 1958 is Zweden slechts drie keer afwezig geweest op het songfestival. Dat was in 1964 wegens een staking van de artiesten, in 1970 als boycot op de vier winnaars van 1969, en in 1976 onder druk uit eigen land.

Het Songfestival op Zweedse bodem

Het Scandinavium in Göteborg fungeerde als locatie voor het Eurovisiesongfestival 1985.
Het Scandinavium in Göteborg fungeerde als locatie voor het Eurovisiesongfestival 1985.

Als gevolg van de zes overwinningen, heeft Zweden ook zesmaal het Eurovisiesongfestival mogen organiseren.

Melodifestivalen

Het land scoort meestal wel goed; de Zweden zijn namelijk bijzonder begaan met het festival; veel voorrondes worden er gehouden om echt de beste artiest door te laten gaan. Het concept om de kandidaat aan te duiden is sinds 1959 Melodifestivalen, te vergelijken met Eurosong (België) of het Nationaal Songfestival (Nederland). Lange tijd was er één finale, maar wegens het grote (commerciële) succes van Eurosong in België, werd in 2003 beslist om voortaan met voorrondes te werken.

Historie

De jaren 50 en 60

In de beginjaren was Zweden niet echt een hoogvlieger op het songfestival. Enkel in 1966 behaalde het land met een 2de plaats, mede door overduidelijke steun uit Noorwegen en Denemarken. Siw Malmkvist won 2 keer Melodifestivalen maar werd geen enkele keer naar het songfestival gestuurd. In 1959 werd op voorhand beslist om zangeres Brita Borg te sturen, een jaar later had ze haar kans toen zij rechtstreeks werd aangeduid om het winnende lied van Melodifestivalen te zingen op het songfestival. In 1961 moest ze fluiten in haar liedje en kreeg ze telkens de slappe lach. Wijselijk werd besloten om Malmkvist thuis te laten en Lill-Babs in de plaats te sturen. In 1963 werd Zweden laatste zonder punten.

In 1965 deed Zweden mee met een Engelstalig liedje, er stond immers nergens in de reglementen dat het lied in de eigen taal vertolkt moest worden. Hierna werd het reglement wel aangepast.

De jaren 70

Van 1973 tot 1976 was er de vrije taalregel op het songfestival, waar de Scandinavische landen gretig gebruik van maakten. ABBA sleepte in 1974 zo de allereerste overwinning binnen voor Zweden. Thuis behaalden de Zweden nog een mooie 8ste plaats maar de rest van de jaren zeventig stelden niet veel voor, in 1977 eindigden ze zelfs laatste met een hommage aan de Beatles.

De jaren 80

Carola Häggkvist kwam driemaal voor Zweden uit op het Eurovisiesongfestival.
Carola Häggkvist kwam driemaal voor Zweden uit op het Eurovisiesongfestival.

Van 1980 tot 1986 eindigde Zweden steevast in de top 10. In 1983 en 1985 zorgden Carola en Kikki Danielsson voor een derde plaats en in 1984 haalden de Herreys de tweede zege binnen voor het land. In 1985 mocht Zweden voor de tweede keer het festival organiseren, en deed dat in Göteborg. Het was de eerste keer dat het festival niet alleen door genodigden bijgewoond kon worden. Het zou nog tot 1994 duren, voordat dit de gewoonte werd.

De jaren 90

In 1990 waagde Carola, een van de populairste artiesten in Zweden, opnieuw haar kans in Melodifestivalen, maar ze werd 2de. Een jaar later had ze haar revanche toen ze won en Zweden voor de 2de keer mocht vertegenwoordigen. Voor haar liedje Fångad av en stormvind maakte ze toepasselijk gebruik van een windmachine, waardoor haar haren wapperden op het scherm. Na een spannende puntentelling bleek Zweden samen met Frankrijk met 146 punten bovenaan te staan, maar in tegenstelling tot in het verleden kon er echter maar één land als winnaar worden uitgeroepen. Daarom werd er gekeken naar welk land de meeste topscores (12 punten) had behaald. Toen bleek dat beide landen evenveel 12 punten hadden gekregen (allebei vier keer), werd er gekeken naar het aantal 10 punten. Met een 5-2 voordeel aan 10 punten werd het Eurovisiesongfestival uiteindelijk gewonnen door de Zweden. In Malmö organiseerde Zweden in 1992 voor de derde keer het songfestival, maar het werd een blamage voor het land met slechts de voorlaatste plaats. Het is vrij uitzonderlijk dat een organiserend land zo laag eindigt.

In 1995 en 1996 eindigde het land 3de met beide keren 100 punten. Vanaf 1999 was het weer mogelijk om in het Engels te zingen en sindsdien heeft Zweden dat ook ieder jaar gedaan. Eind jaren 90 was ABBA weer in en daar profiteerde Charlotte Nilsson in 1999 mogelijk van, met haar Take me to your heaven haalde ze de 1ste plaats binnen in Jeruzalem.

De jaren 2000–2019

Loreen sleepte in 2012 met overmacht de vijfde Zweedse overwinning binnen.
Loreen sleepte in 2012 met overmacht de vijfde Zweedse overwinning binnen.

Thuis behaalde Zweden een zevende plaats, heel wat beter dan in 1992. In de jaren nadien greep Zweden enkele malen terug naar het in Zweden populaire dansband-genre, met vrolijke up-temponummers met soms opvallende ABBA-invloeden. Deze strategie leverde achtereenvolgens een vijfde, achtste, vijfde en zesde plaats op. In 2005 koos het Zweedse publiek voor een andere stijl met het nummer Las Vegas. Deze aanpak leverde Zweden echter voor het eerst in negen jaar geen plaats in de top tien op. Dit betekende dat Zweden in 2006 zich eerst moest zien te plaatsen via de halve finale.

In 2006 waren de verwachtingen hoog gespannen in Zweden, toen Carola Häggkvist voor een derde keer het land vertegenwoordigde met Invincible. Zou Carola winnen, dan zou ze daarmee de prestatie van de Ier Johnny Logan evenaren die twee keer als uitvoerende het songfestival won. Ze werd echter niet eerste maar vijfde.

In 2008 waren de verwachtingen weer hoog gespannen, toen de laatste Zweedse winnares Charlotte Perrelli voor de tweede keer deelnam. Ze vertegenwoordigde Zweden met haar disco-pop song Hero. Door de BBC werd zij getipt als dé favoriet van het festival van 2008 en ook in het perscentrum in Belgrado was zij de grote favoriete voor de eindzege. Perrelli haalde echter maar net de finale met steun van de jury. In de finale kwam ze niet verder dan eenmaal twaalf punten, van Malta. Daarmee behaalde ze een teleurstellende 18e plaats.

In 2010 deed Zweden voor de vijftigste keer mee aan het Eurovisiesongfestival, maar de deelname van Anna Bergendahl draaide uit op een teleurstelling. Tot 2009 was Zweden het enige land geweest dat sinds de invoering van het afvalsysteem in 1993 elk jaar in de finale had gestaan, naast de grote vier Eurovisielanden (Duitsland, het Verenigd Koninkrijk, Spanje en Frankrijk), die sinds 1999 elk jaar reglementair verzekerd zijn van een finaleticket. In 2010 slaagde het land er echter voor het eerst niet in om zich te plaatsen.

In 2011 werd Melodifestivalen gewonnen door de twintigjarige zanger Eric Saade met de popsong Popular. Op het songfestival won hij zijn halve finale en werd derde in de grote finale, het beste Zweedse resultaat sinds de overwinning in 1999. Het jaar daarna stuurde Zweden Loreen naar het festival. Met het nummer Euphoria won Zweden overtuigend een vijfde maal het festival met 372 punten. In eigen land haalde Robin Stjernberg in 2013 de 14de plaats. In 2014 haalde Sanna Nielsen de derde plek.

In 2015 pakte Måns Zelmerlöw de zesde overwinning voor Zweden met het nummer Heroes. Hij behaalde 365 punten. Het nummer werd gekenmerkt door een sterke act, waarbij Zelmerlöw interactie toonde met de figuren op een videowall. In 2016 vond het songfestival na drie jaar wederom in Zweden plaats als gevolg van de winst een jaar ervoor. Frans bezorgde Zweden met het nummer If I were sorry de vijfde plek. Dat was ook de plek die Robin Bengtsson in 2017 behaalde met I can't go on. In 2018 en 2019 eindigde Zweden eveneens in de top 10, met respectievelijk een zevende plaats voor Benjamin Ingrosso en een vijfde plaats voor John Lundvik. Beide inzendingen kregen hoge punten van de vakjury's, maar waren bij de televoters veel minder populair.

2020 en verder

In het jaar 2020 werd het Eurovisiesongfestival wegens de coronapandemie afgelast. Dat jaar was Melodifestivalen gewonnen door The Mamas, maar zij konden Zweden dus niet vertegenwoordigen op het Eurovisiepodium. Toen het festival een jaar later weer terugkeerde, werd door veel Zweden gepleit om The Mamas alsnog in te zenden en hen zo een tweede kans te gunnen, maar de Zweedse omroep besloot desondanks om zoals gewoonlijk een Melodifestivalen te organiseren. The Mamas namen opnieuw aan deze voorronde deel, maar werden ditmaal verslagen door de in Congo geboren zanger Tusse, die aldus voor Zweden mocht aantreden in Rotterdam. Voorafgaand aan het songfestival werd Tusse geopereerd aan zijn stembanden, waardoor zijn stem tijdens zijn optredens niet altijd even zuiver klonk. Tusse wist zich vanuit de halve finale wel te plaatsen voor de finale, maar werd daar veertiende, een relatief laag resultaat voor Zweden na enkele succesvollere jaren.

In 2022 trad Zweden in Turijn aan met Cornelia Jakobs en haar nummer Hold me closer. De inzending stond sinds het uitkomen van het nummer steevast hoog in de peilingen en werd uiteindelijk vierde. Jakobs ontving 438 punten.

Zweedse deelnames

Jaar Artiest Titel Fin. Ptn. Semi Ptn. Taal
Vlag van Nederland
1958
Alice Babs Lilla stjärna 4 10 Zweeds
Vlag van Frankrijk
1959
Brita Borg Augustin 9 4 Zweeds
Vlag van het Verenigd Koninkrijk
1960
Siw Malmkvist Alla andra får varann 10 4 Zweeds
Vlag van Frankrijk
1961
Lill-Babs April, april 14 2 Zweeds
Vlag van Luxemburg
1962
Inger Berggren Sol och vår 7 4 Zweeds
Vlag van het Verenigd Koninkrijk
1963
Monica Zetterlund En gång i Stockholm 13 0 Zweeds
Vlag van Italië
1965
Ingvar Wixell Absent friend 10 6 Engels
Vlag van Luxemburg
1966
Lill Lindfors & Svante Thuresson Nygammal vals (hip man svinaherde) 2 16 Zweeds
Vlag van Oostenrijk
1967
Östen Warnerbring Som en dröm 8 7 Zweeds
Vlag van het Verenigd Koninkrijk
1968
Claes-Göran Hederström Det börjar verka kärlek, banne mej 5 15 Zweeds
Vlag van Spanje (11 okt. 1945- 20 jan. 1977)
1969
Tommy Körberg Judy min vän 9 8 Zweeds
Vlag van Ierland
1971
Family Four Vita vidder 6 85 Zweeds
Vlag van het Verenigd Koninkrijk
1972
Family Four Härliga sommardag 13 75 Zweeds
Vlag van Luxemburg
1973
Nova You are summer 5 94 Engels
Vlag van het Verenigd Koninkrijk
1974
ABBA Waterloo 1 24 Engels
Vlag van Zweden
1975
Lasse Berghagen Jennie, Jennie 8 72 Engels
Vlag van het Verenigd Koninkrijk
1977
Forbes Beatles 18 2 Zweeds
Vlag van Frankrijk
1978
Björn Skifs Det blir alltid värre framåt natten 14 26 Zweeds
Vlag van Israël
1979
Ted Gärdestad Satellit 17 8 Zweeds
Vlag van Nederland
1980
Tomas Ledin Just nu 10 47 Zweeds
Vlag van Ierland
1981
Björn Skifs Fångad i en dröm 10 50 Zweeds
Vlag van het Verenigd Koninkrijk
1982
Chips Dag efter dag 8 67 Zweeds
Vlag van de Bondsrepubliek Duitsland
1983
Carola Främling 3 126 Zweeds
Vlag van Luxemburg
1984
Herreys Diggi-loo diggi-ley 1 145 Zweeds
Vlag van Zweden
1985
Kikki Danielsson Bra vibrationer 3 103 Zweeds
Vlag van Noorwegen
1986
Lasse Holm & Monica Törnell E' de' det här du kallar kärlek? 5 78 Zweeds
Vlag van België
1987
Lotta Engberg Boogaloo 12 50 Zweeds
Vlag van Ierland
1988
Tommy Körberg Stad i ljus 12 52 Zweeds
Vlag van Zwitserland
1989
Tommy Nilsson En dag 4 110 Zweeds
Vlag van Joegoslavië (1943-1992)
1990
Edin-Ådahl Som en vind 16 24 Zweeds
Vlag van Italië
1991
Carola Fångad av en stormvind 1 146 Zweeds
Vlag van Zweden
1992
Christer Björkman I morgan är en annan dag 22 9 Zweeds
Vlag van Ierland
1993
Arvingarna Eloise 7 89 Zweeds
Vlag van Ierland
1994
Marie Bergman & Roger Pontare Stjärnorna 13 48 Zweeds
Vlag van Ierland
1995
Jan Johansen Se på mig 3 100 Zweeds
Vlag van Noorwegen
1996
One More Time Den vilda 3 100 Zweeds
Vlag van Ierland
1997
Blond Bara hon älskar mej 14 36 Zweeds
Vlag van het Verenigd Koninkrijk
1998
Jill Johnson Kärleken är 10 53 Zweeds
Vlag van Israël
1999
Charlotte Nilsson Take me to your heaven 1 146 Engels
Vlag van Zweden
2000
Roger Pontare When spirits are calling my name 7 88 Engels
Vlag van Denemarken
2001
Friends Listen to your heartbeat 5 100 Engels
Vlag van Estland
2002
Afro-Dite Never let it go 8 72 Engels
Vlag van Letland
2003
Fame Give me your love 5 107 Engels
Vlag van Turkije
2004
Lena Philipsson It hurts 5 170 X X Engels
Vlag van Oekraïne
2005
Martin Stenmarck Las Vegas 19 30 X X Engels
Vlag van Griekenland
2006
Carola Invincible 5 170 4 214 Engels
Vlag van Finland
2007
The Ark The worrying kind 18 51 X X Engels
Vlag van Servië
2008
Charlotte Perrelli Hero 18 47 12 54 Engels
Vlag van Rusland
2009
Malena Ernman La voix 21 33 4 105 Engels en Frans
Vlag van Noorwegen
2010
Anna Bergendahl This is my life X X 11 62 Engels
Vlag van Duitsland
2011
Eric Saade Popular 3 185 1 155 Engels
Vlag van Azerbeidzjan
2012
Loreen Euphoria 1 372 1 181 Engels
Vlag van Zweden
2013
Robin Stjernberg You 14 62 X X Engels
Vlag van Denemarken
2014
Sanna Nielsen Undo 3 218 2 131 Engels
Vlag van Oostenrijk
2015
Måns Zelmerlöw Heroes 1 365 1 217 Engels
Vlag van Zweden
2016
Frans If I were sorry 5 261 X X Engels
Vlag van Oekraïne
2017
Robin Bengtsson I can't go on 5 344 3 227 Engels
Vlag van Portugal
2018
Benjamin Ingrosso Dance you off 7 274 2 254 Engels
Vlag van Israël
2019
John Lundvik Too late for love 5 334 3 238 Engels
Vlag van Nederland
2021
Tusse Voices 14 109 7 142 Engels
Vlag van Italië
2022
Cornelia Jakobs Hold me closer 4 438 1 396 Engels
Kleur Betekenis
Eerste plaats
Tweede plaats
Derde plaats
Laatste plaats
Gastland

Punten

Door de locatie in het noorden van Europa kan Zweden over het algemeen bijzonder veel punten uit andere Scandinavische landen verwachten. Zowel Noorwegen, Denemarken en Finland geven trouw punten aan Zweden. Hieronder staat een overzicht van de punten die Zweden zowel gegeven als ontvangen heeft op het festival in de periode 1975-2022. Punten gegeven in de halve finales zijn in deze tabellen niet meegerekend.

Gegeven door Zweden[bewerken | brontekst bewerken]

Plaats Land Punten
1
Vlag van Noorwegen
Noorwegen
249
2
Vlag van Ierland
 Ierland
227
3
Vlag van Denemarken
 Denemarken
214
4
Vlag van het Verenigd Koninkrijk
 Verenigd Koninkrijk
182
5
Vlag van Frankrijk
 Frankrijk
158

Gegeven aan Zweden[bewerken | brontekst bewerken]

Plaats Land Punten
1
Vlag van Noorwegen
Noorwegen
397
2
Vlag van Denemarken
 Denemarken
378
3
Vlag van Finland
 Finland
311
4
Vlag van IJsland
IJsland
250
5
Vlag van het Verenigd Koninkrijk
 Verenigd Koninkrijk
240

Twaalf punten gegeven aan Zweden

Aantal Land Wanneer
13
Vlag van Denemarken
 Denemarken
1984, 1989, 1991, 1995, 2004, 2007, 2012, 2014, 2015, 2016 (t), 2017 (j+t), 2019 (j)
9
Vlag van Noorwegen
Noorwegen
1983, 1985, 1988, 1999, 2004, 2007, 2012, 2013, 2015, 2019 (t)
8
Vlag van Finland
 Finland
1985, 2004, 2012, 2015, 2016 (j), 2017 (j), 2019 (j), 2022 (j)
7
Vlag van Estland
Estland
1998, 1999, 2011, 2012, 2016 (j), 2019 (j), 2022 (j)
Vlag van IJsland
IJsland
1986, 1991, 2012, 2015, 2016 (t), 2019 (j), 2022 (j)
6
Vlag van Duitsland
 Duitsland
1983, 1984, 1991, 1995, 2012, 2018 (j)
Vlag van Ierland
 Ierland
1984, 1995, 1996, 2004, 2012, 2019 (j)
5
Vlag van het Verenigd Koninkrijk
 Verenigd Koninkrijk
1991, 1999, 2012, 2015, 2022 (j)
4
Vlag van Israël
Israël
1987, 2011, 2012, 2022 (j)
3
Vlag van Australië
 Australië
2015, 2018 (j), 2019 (j)
Vlag van België
 België
2012, 2015, 2017 (j)
Vlag van Letland
 Letland
2012, 2015, 2018 (j)
Vlag van Oostenrijk
Oostenrijk
1984, 1989, 2012
2
Vlag van Armenië
 Armenië
2018 (j), 2019 (j)
Vlag van Bosnië en Herzegovina
 Bosnië en Herzegovina
1999, 2002
Vlag van Cyprus
 Cyprus
1984, 2018 (j)
Vlag van Frankrijk
 Frankrijk
1981, 2012
Vlag van Malta
 Malta
1999, 2008
Vlag van Roemenië
 Roemenië
2003, 2014
Vlag van Slovenië
 Slovenië
2015, 2018 (j)
Vlag van Nederland
 Nederland
2012, 2019 (j)
Vlag van Spanje
 Spanje
2012, 2019 (j)
Vlag van Tsjechië
 Tsjechië
2016 (j), 2019 (j)
Vlag van Zwitserland
 Zwitserland
1986, 2015
1
Vlag van Georgië
 Georgië
2018 (j)
Vlag van Hongarije
 Hongarije
2012
Vlag van Italië
 Italië
2015
Vlag van Joegoslavië (1943-1992)
 Joegoslavië
1989
Vlag van Oekraïne
 Oekraïne
2014
Vlag van Polen
 Polen
2015
Vlag van Rusland
 Rusland
2012
Vlag van Servië
 Servië
2018 (j)
Vlag van Slowakije
 Slowakije
2012
Vlag van Turkije
 Turkije
2000

Twaalf punten gegeven door Zweden

(Vetgedrukte landen waren ook de winnaar van dat jaar.)

Jaar Land Jaar Land Jaar Land Jaar Land
1975
Vlag van Nederland
 Nederland
1989
Vlag van Denemarken
 Denemarken
2003
Vlag van Noorwegen
Noorwegen
2017
Vlag van Portugal
Portugal
(Jury)
Vlag van België
 België (Televoting)
1976 Geen deelname 1990
Vlag van Ierland
 Ierland
2004
Vlag van Servië en Montenegro
 Servië en Montenegro
2018
Vlag van Cyprus
 Cyprus (Jury)
Vlag van Denemarken
 Denemarken (Televoting)
1977
Vlag van Ierland
 Ierland
1991
Vlag van Malta
 Malta
2005
Vlag van Griekenland
 Griekenland
2019
Vlag van Nederland
 Nederland
(Jury)
Vlag van Noorwegen
Noorwegen (Televoting)
1978
Vlag van Monaco
 Monaco
1992
Vlag van Malta
 Malta
2006
Vlag van Finland
 Finland
2021
Vlag van Malta
 Malta (Jury)
Vlag van Finland
 Finland (Televoting)
1979
Vlag van Israël
Israël
1993
Vlag van Ierland
 Ierland
2007
Vlag van Finland
 Finland
2022
Vlag van Spanje
 Spanje (Jury)
Vlag van Oekraïne
 Oekraïne
(Televoting)
1980
Vlag van het Verenigd Koninkrijk
 Verenigd Koninkrijk
1994
Vlag van Hongarije
 Hongarije
2008
Vlag van Noorwegen
Noorwegen
1981
Vlag van Duitsland
 Duitsland
1995
Vlag van Denemarken
 Denemarken
2009
Vlag van Noorwegen
Noorwegen
1982
Vlag van Joegoslavië (1943-1992)
 Joegoslavië
1996
Vlag van Estland
Estland
2010
Vlag van Duitsland
 Duitsland
1983
Vlag van het Verenigd Koninkrijk
 Verenigd Koninkrijk
1997
Vlag van het Verenigd Koninkrijk
 Verenigd Koninkrijk
2011
Vlag van Ierland
 Ierland
1984
Vlag van Ierland
 Ierland
1998
Vlag van Noorwegen
Noorwegen
2012
Vlag van Cyprus
 Cyprus
1985
Vlag van Noorwegen
Noorwegen
1999
Vlag van IJsland
IJsland
2013
Vlag van Noorwegen
Noorwegen
1986
Vlag van Zwitserland
 Zwitserland
2000
Vlag van Denemarken
 Denemarken
2014
Vlag van Oostenrijk
Oostenrijk
1987
Vlag van Ierland
 Ierland
2001
Vlag van Griekenland
 Griekenland
2015
Vlag van Australië
 Australië
1988
Vlag van Zwitserland
 Zwitserland
2002
Vlag van Estland
Estland
2016
Vlag van Australië
 Australië (Jury+televoting)


{{bottomLinkPreText}} {{bottomLinkText}}
Zweden op het Eurovisiesongfestival
Listen to this article

This browser is not supported by Wikiwand :(
Wikiwand requires a browser with modern capabilities in order to provide you with the best reading experience.
Please download and use one of the following browsers:

This article was just edited, click to reload
This article has been deleted on Wikipedia (Why?)

Back to homepage

Please click Add in the dialog above
Please click Allow in the top-left corner,
then click Install Now in the dialog
Please click Open in the download dialog,
then click Install
Please click the "Downloads" icon in the Safari toolbar, open the first download in the list,
then click Install
{{::$root.activation.text}}

Install Wikiwand

Install on Chrome Install on Firefox
Don't forget to rate us

Tell your friends about Wikiwand!

Gmail Facebook Twitter Link

Enjoying Wikiwand?

Tell your friends and spread the love:
Share on Gmail Share on Facebook Share on Twitter Share on Buffer

Our magic isn't perfect

You can help our automatic cover photo selection by reporting an unsuitable photo.

This photo is visually disturbing This photo is not a good choice

Thank you for helping!


Your input will affect cover photo selection, along with input from other users.

X

Wikiwand 2.0 is here 🎉! We've made some exciting updates - No worries, you can always revert later on