For faster navigation, this Iframe is preloading the Wikiwand page for Zwelwerk.

Zwelwerk

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie

Geopende kast
Geopende kast

Het zwelwerk of de zwelkast is een onderdeel van het pijporgel, waarbij het pijpwerk in een afgesloten kast staat met jaloezieën, die de toe- of afname van de klanksterkte regelen, waardoor het geluid aan"zwelt" of afneemt. Deze inrichting is voor het eerst in Nederland geïntroduceerd door Johann Caspar Friederichs in 1821, toen deze het Bätzorgel in de Lutherse Kerk in Haarlem uitbreidde met een tweede manuaal met zwelwerk.

In zijn bevindingen noteerde Friederichs:

Waerlijck eene heerlijke vinding en tot nog toe de eenigste die in ons Lant bekend is

Vanaf midden 19e eeuw wordt het zwelwerk meer en meer toegepast, met name vanuit de muzikale eis tot meer dynamiek van het orgel.

Overigens kan een zwelkast ook om enkele registers en soms zelfs één register staan opgesteld.

Romantische registers

Meestal bevat het zwelwerk de meer romantische registers en vaak ook de meeste strijkers. Op veel barokke orgels zit er vaak een viola da gamba 8 voet in het zwelwerk. Bij orgels uit de romantische periode zit de viola da gamba vaak op het hoofdwerk en zitten er meerdere andere strijkers in het zwelwerk zoals salicionaal, viola, voix céleste, gamba, dolce, tolkaan of portunaal.

{{bottomLinkPreText}} {{bottomLinkText}}
Zwelwerk
Listen to this article

This browser is not supported by Wikiwand :(
Wikiwand requires a browser with modern capabilities in order to provide you with the best reading experience.
Please download and use one of the following browsers:

This article was just edited, click to reload
This article has been deleted on Wikipedia (Why?)

Back to homepage

Please click Add in the dialog above
Please click Allow in the top-left corner,
then click Install Now in the dialog
Please click Open in the download dialog,
then click Install
Please click the "Downloads" icon in the Safari toolbar, open the first download in the list,
then click Install
{{::$root.activation.text}}

Install Wikiwand

Install on Chrome Install on Firefox
Don't forget to rate us

Tell your friends about Wikiwand!

Gmail Facebook Twitter Link

Enjoying Wikiwand?

Tell your friends and spread the love:
Share on Gmail Share on Facebook Share on Twitter Share on Buffer

Our magic isn't perfect

You can help our automatic cover photo selection by reporting an unsuitable photo.

This photo is visually disturbing This photo is not a good choice

Thank you for helping!


Your input will affect cover photo selection, along with input from other users.

X

Wikiwand 2.0 is here 🎉! We've made some exciting updates - No worries, you can always revert later on