Adżaria - Wikiwand
For faster navigation, this Iframe is preloading the Wikiwand page for Adżaria.

Adżaria

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii

Adżarska Republika Autonomiczna
აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკა
Acz’aris Awt’onomiuri Resp’ublik’a
republika autonomiczna
Herb Flaga
Państwo  Gruzja
Siedziba Batumi
Data powstania 1991
Kod ISO 3166-2 GE-AJ
Zarządzający Tornike Rizhvadze
Powierzchnia 2 912,3
Populacja (2016)
• liczba ludności

337,000[1]
• gęstość 115,7
Strefa czasowa UTC +4
Języki urzędowe gruziński
Położenie na mapie
Położenie na mapie

Adżaria, Adżarska Republika Autonomiczna (gruz. აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკა, Acz’aris Awt’onomiuri Resp’ublik’a) – republika autonomiczna w Gruzji, leżąca nad Morzem Czarnym.

Geografia

Obszar kraju stanowi głównie powierzchnia górzysta. Obejmuje ona przedgórza pn.-zach. części Małego Kaukazu, na północnym zachodzie Góry Mescheckie (tu znajduje się najwyższy szczyt Adżarii Chewa 2812 m n.p.m.), zaś na południowym zachodzie Góry Szawszeckie. Wzdłuż wybrzeża ciągnie się wąska nizina (stanowiąca przedłużenie Niziny Kolchidzkiej). Linia brzegowa słabo rozwinięta, szerokie plaże kamieniste. Klimat podzwrotnikowy morski. Na wybrzeżu średnia temperatura w styczniu wynosi 6 °C, a w lipcu 22 °C. W górach w styczniu –2 °C, a w lipcu 16 °C. Średnia roczna suma opadów od 500 – 1800 mm w górach i 2500 – 2800 mm na wybrzeżu (do 4000 mm na zboczach Gór Mescheckich). Główna rzeka w Adżarii to Czoroch i jest głównie wykorzystywana do celów energetycznych. Ponad 50% regionu zajmują lasy, do 600 m lasy liściaste zrzucające liście na zimę, z wiecznie zielonym podszytem. Wyżej położone są lasy bukowe i mieszane oraz łąki subalpejskie. Wybrzeże jest całkowicie wykorzystane jako uprawy, rosną tu eukaliptus i bambus. W Adżarii istnieje Rezerwat Kintryjski. W Batumi znajduje się słynny Batumski Ogród Botaniczny.

Historia

W VI–IV w. p.n.e. Adżaria stanowiła część królestwa Kolchidy, później Iberii; w IV wieku gruzińskiego królestwa Lazyki; w VI wieku kraj był terenem walk między Persją a Bizancjum. W VII wieku została podbita przez Arabów; w IX wieku przez księstwo Tao-Klardżeti, a w X wieku stała się częścią zjednoczonej Gruzji. W tym samym wieku Adżaria przeżyła najazdy Turków seldżuckich, a w XIII wieku Mongołów. W XIV-XVI wieku część księstwa Gruzji. W XVII wieku podbita przez Turków osmańskich, którzy w kraju wprowadzili islam. Wybuchły liczne powstania w związku z tą sytuacją. W 1878 r. Adżaria została przyłączona do Rosji jako obwód batumski. Od kwietnia do grudnia 1918 r. okupowana przez Turcję, następnie do lipca 1920 r. stacjonowały tam wojska brytyjskie. W lipcu 1920 Brytyjczycy przekazali Adżarię Gruzji. W marcu 1921 r. Gruzja została zajęta przez bolszewików, a w Adżarii została utworzona Adżarska ASRR, od lipca 1921 r. w składzie Gruzińskiej SRR.

Od kwietnia 1991 r. Adżaria formalnie stanowiła republikę autonomiczną w niepodległej Gruzji. De facto władzę autorytarną w republice sprawował Asłan Abaszydze. Pomimo iż Adżaria (w przeciwieństwie do Abchazji i Osetii Południowej) nie oddzieliła się od Gruzji, to pod rządami Abaszydze pozostawała poza kontrolą Tbilisi, co działo się za cichym przyzwoleniem prezydenta Gruzji Eduarda Szewardnadze.

Dopiero po rewolucji róż gruziński rząd postanowił uregulować sprawę Adżarii. Na początku 2004 pod groźbą interwencji zbrojnej Gruzja zmusiła Abaszydze do rezygnacji i przywróciła pełną kontrolę nad republiką.

Podział administracyjny

Adżarska Republika Autonomiczna podzielona jest na 6 jednostek administracyjnych

Nazwa Powierzchnia
[km²]
Populacja
(17.01.2002) Dane statystyczne
(1.01.2013)
(13.10.2016)
miasto Batumi 121.806 160.000 154.600
dystrykt Keda 452 20.024 20.500 16.900
dystrykt Kobuleti 720 88.063 92.900 75.200
dystrykt Khelvachauri 410 90.843 62.100 51.700
dystrykt Szuachewi 588 21.850 22.800 15.100
dystrykt Chulo 710 33.430 35.900 23.500

Przewodniczący rządu Adżarii

Od 1990 roku urząd premiera pełnili m.in.:

  • Asłan Abaszydze 1991–2004
  • Lewan Warszalomidze 2004–2012
  • Arczil Chabadze od 30.10.2012 – 07.2016
  • Zurab Pataradze od 15.07.2016 – 21.07.2018
  • Tornike Rizhvadze od 21.07.2018
 Osobny artykuł: Premierzy Adżarii.

Ludność

Adżarię zamieszkują głównie Gruzini (96% w 2014 r., w tym większość stanowią Adżarowie), Rosjanie (1,1%) i Ormianie (1,6%)[2]. Adżarowie to grupa etniczna, która w czasie okupacji tureckiej przyjęła islam (sunnicki), czym różnią się od Gruzinów-chrześcijan. Zachowali oni jednak gruziński język, kulturę i obyczaje. Dzisiaj większość Adżarów jest nawrócona na prawosławie[3].

Średnia gęstość zaludnienia wynosi 115,7 osób/km². Najbardziej zaludniona jest nizina nadbrzeżna. W miastach mieszka 55% społeczeństwa. Jest ich 2 i 7 osiedli typu miejskiego. Największe miasto to stolica Batumi (154 600 w 2016 r.)[4]. W tym mieście znajduje się uniwersytet, politechnika, wyższa szkoła pedagogiczna oraz akademia morska.

Gospodarka

Adżaria jest ważnym punktem uprawy herbaty i roślin cytrusowych. Poza tym uprawia się tu tytoń, zboża, warzywa, rośliny lekarskie i winorośl. Miejscowa ludność trudni się także hodowlą bydła, drobiu i jedwabników oraz pszczelarstwem. Na terenie Adżarii wydobywa się ropę naftową (Batumi), oprócz tego w tejże republice autonomicznej funkcjonuje przemysł spożywczy (głównie herbaciany i tytoniowy), maszynowy, elektromechaniczny, stoczniowy, chemiczny, lniarski, materiałów budowniczych i drzewny. Główny port lotniczy i morski znajduje się w stolicy (Batumi). Nad morzem znajdują się liczne uzdrowiska i ośrodki wypoczynkowe.

Przypisy

  1. National Statistics Office of Georgia: Population by municipalities for the beginning of the year (ang.). www.geostat.ge, 2013-04-29. [dostęp 2014-02-05].
  2. census – The geographical distribution of the population and internal migration, census.ge [dostęp 2017-02-22].
  3. Edwin Eregwa, Religious Conversions in Ajaria, Georgia – East-West Church & Ministry Report, www.eastwestreport.org [dostęp 2017-02-22] (ang.).
  4. GeoStat.Ge, www.geostat.ge [dostęp 2017-02-22].

Linki zewnętrzne

{{bottomLinkPreText}} {{bottomLinkText}}
Adżaria
Listen to this article