For faster navigation, this Iframe is preloading the Wikiwand page for Centralizm.

Centralizm

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii

Centralizm (łac. centralis "środkowy") – jest zasadą organizacji i funkcjonowania państwa polegającą na podporządkowaniu organowi centralnemu wszystkich innych organów państwowych oraz skupieniu w jego rękach kompetencji do podejmowania, nadzorowania i kontroli wykonania najważniejszych decyzji[1][2]. Elementy centralizmu występują we wszystkich typach państw. Realizacja zasady centralizmu umożliwiła w średniowieczu i czasach późniejszych przezwyciężenie rozdrobnienia oraz separatyzmów regionalnych i powstanie państw narodowych. Doktryna centralizmu stała się podstawą absolutyzmu. W warunkach gospodarki wolnokonkurencyjnej ujawniły się silne tendencje decentralizacyjne. W państwach federalnych centralizm jest tendencją zmierzającą do wzmocnienia federacji i rozszerzenia kompetencji jej organów kosztem krajów członkowskich.

Czasami centralizacja kojarzy się z brakiem demokracji. Nie zawsze taki pogląd jest uzasadniony; niekiedy organ centralny w swej polityce i działaniu jest właściwie demokratyczny, a organy i czynniki terenowe są wsteczne. Centralizm w rozwiązywaniu pewnych wąskich zadań wymagających dużej mobilizacji sił i środków jest znacznie bardziej efektywny niż jego brak; tak jest np. w dziedzinie obrony kraju, nadzoru nad przestrzeganiem prawa, w zakresie komunikacji kolejowej, lotniczej, polityki zagranicznej itp. Jest to więc każdorazowa sprawa oceny politycznej, w jakiej dziedzinie życia państwowego należy utrzymać taki lub inny stopień centralizacji, a w jakiej lepsze efekty przynosi pełna lub częściowa decentralizacja. Czynnikami, które wyznaczają treść decyzji są m.in. charakter spraw, którymi się zarządza; dojrzałość kadr w centrali i w terenie, rozmiary i stopień różnorodności spraw będących przedmiotem zarządzania, sytuacja międzynarodowa danego państwa, doskonałość środków łączności itp.[3]

Zobacz też

Przypisy

  1. centralizm, [w:] Encyklopedia PWN [online] [dostęp 2017-02-07].
  2. portalwiedzy.onet.pl, Centralizm, [dostęp: 7 lutego 2017].
  3. Adam Łopatka: Słownik Wiedzy Obywatelskiej. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1971, s. 57.
{{bottomLinkPreText}} {{bottomLinkText}}
Centralizm
Listen to this article

This browser is not supported by Wikiwand :(
Wikiwand requires a browser with modern capabilities in order to provide you with the best reading experience.
Please download and use one of the following browsers:

This article was just edited, click to reload
This article has been deleted on Wikipedia (Why?)

Back to homepage

Please click Add in the dialog above
Please click Allow in the top-left corner,
then click Install Now in the dialog
Please click Open in the download dialog,
then click Install
Please click the "Downloads" icon in the Safari toolbar, open the first download in the list,
then click Install
{{::$root.activation.text}}

Install Wikiwand

Install on Chrome Install on Firefox
Don't forget to rate us

Tell your friends about Wikiwand!

Gmail Facebook Twitter Link

Enjoying Wikiwand?

Tell your friends and spread the love:
Share on Gmail Share on Facebook Share on Twitter Share on Buffer

Our magic isn't perfect

You can help our automatic cover photo selection by reporting an unsuitable photo.

This photo is visually disturbing This photo is not a good choice

Thank you for helping!


Your input will affect cover photo selection, along with input from other users.