For faster navigation, this Iframe is preloading the Wikiwand page for Indiana.

Indiana

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii

Zobacz też: inne znaczenia.
Indiana
State of Indiana
stan
19. stan od 11 grudnia 1816
Ilustracja

Pomnik Żołnierzy i Żeglarzy w Indianapolis.
Pieczęć
Flaga
Pieczęć Flaga
Dewiza: The Crossroads of America
Państwo

 Stany Zjednoczone

Stolica

Indianapolis

Kod ISO 3166-2

US-IN

Gubernator

Eric Holcomb (R)

Powierzchnia

94 321 km²

Populacja (2020)
• liczba ludności


6 785 528

• gęstość

70,7 os./km²

Strefa czasowa

UTC-05:00
UTC-04:00

Języki urzędowe

angielski

Położenie na mapie USA
Położenie na mapie
Strona internetowa
Portal Stany Zjednoczone

Indiana (wymowa:/ɪndiˈænə/ i) – stan w regionie Midwest Stanów Zjednoczonych, nazywanym także regionem Wielkich Jezior.

Graniczy ze stanem Michigan i jeziorem Michigan (od północy) oraz Ohio (od wschodu), Kentucky (od południa) i Illinois (od zachodu). Obszar stanu jest równinny (nizina rzeki Missisipi), na południu i wschodzie pagórkowaty.

Pierwotnie zamieszkany był przez Indian grupy algonkińskiej, między innymi Delawarów i Potawatomi.

Stan ma drugi co do wielkości przemysł motoryzacyjny w kraju i jest liderem w USA pod względem wzrostu zatrudnienia w produkcji. Szacuje się, że co piąty mieszkaniec Indiany zatrudniony jest w zaawansowanej produkcji[1].

Indiana jest wiodącym producentem kukurydzy, soi, drobiu i popcornu i zajmuje 10. miejsce w kraju pod względem sprzedaży produktów rolnych[1].

Symbole stanu

  • Dewiza: The Crossroads of America (Rozstaje Ameryki)
  • Przydomek: The Hoosier State
  • Znaczenie przydomku: Stan twardych ludzi lub Stan Hoosier od zawołania pionierów (Who's here?Kto tu?)
  • Symbole: peonia, tulipanowiec, kardynał (ptak)

Historia

  • 1679–1680 – Indiana stała się obiektem zainteresowania de la Salle’a
  • 1731–1732 – Powstała pierwsza francuska misja handlowa w Vincennes.
  • 1763 – W wyniku traktatu paryskiego obszar Indiany zostaje przyznany Wielkiej Brytanii.
  • 1778 – Wojska amerykańskie pod dowództwem generała George’a Rogera Clarka zajęły Vincennes.
  • 1811 – W bitwie nad Tippecanoe Indianie walczący pod wodzą Tecumseha ponieśli klęskę kończącą wieloletnią wojnę.
  • 1816 – Przyjęcie do Unii
  • 1830 – Początek gwałtownego rozwoju osadnictwa.
  • 1885 – Sylvanus Bowser z Fort Wayne wynalazł pompę benzynową[1].

Geografia

Pole kukurydzy w hrabstwie Blackford.
Pole kukurydzy w hrabstwie Blackford.
Obszar metropolitalny Indianapolis–Carmel–Anderson liczy ponad 2 mln mieszkańców[potrzebny przypis].
Obszar metropolitalny Indianapolis–Carmel–Anderson liczy ponad 2 mln mieszkańców[potrzebny przypis].

Jest w dwóch strefach czasowych: 80 hrabstw w UTC-05:00 i 12 hrabstw w UTC-06:00 (Gibson, Jasper, Lake, La Porte, Newton, Porter, Posey, Spencer, Vanderburgh, Warrick, Perry, Starke).

  • Klimat: umiarkowany ciepły, z wyraźnymi czterema porami roku, w południowej części podzwrotnikowy kontynentalny.
  • Główne rzeki: rzeka Ohio
  • Roślinność:
  • Liczba hrabstw: 92
  • Największe hrabstwo: Marion
  • Liczba parków stanowych: 23
Największe miasta Indiany[2]
Lp. Miasto Ludność (2017)
1 Indianapolis 863 002
2 Fort Wayne 265 904
3 Evansville 118 930
4 South Bend 102 245
5 Carmel 92 198
6 Fishers 91 832
7 Bloomington 85 071
8 Hammond 76 618
9 Gary 76 008
10 Lafayette 72 390

Demografia

Piramida wieku
Piramida wieku
Mapa gęstości zaludnienia
Mapa gęstości zaludnienia

Spis ludności z roku 2020 stwierdza, że stan Indiana liczy 6 785 528 mieszkańców, co oznacza wzrost o 301 726 (4,7%) w porównaniu z poprzednim spisem z roku 2010[3]. Dzieci poniżej piątego roku życia stanowią 6,2% populacji, 23,3% mieszkańców nie ukończyło jeszcze osiemnastego roku życia, a 16,1% to osoby mające 65 i więcej lat. 50,7% ludności stanu stanowią kobiety[4].

Język

W 2010 roku najpowszechniej używanymi językami są[5]:

Rasy i pochodzenie

Według danych z 2019 roku, 82,8% mieszkańców stanowiła ludność biała (78,3% nie licząc Latynosów), 9,6% to czarnoskórzy Amerykanie lub Afroamerykanie, 2,6% miało rasę mieszaną, 2,5% to Azjaci, 0,27% to rdzenna ludność Ameryki i 0,05% to Hawajczycy i mieszkańcy innych wysp Pacyfiku. Latynosi stanowią 7,2% ludności stanu[6].

Największe grupy stanowią osoby pochodzenia niemieckiego (19,4%), irlandzkiego (10,0%), afroamerykańskiego, angielskiego (8,3%), „amerykańskiego” (7,7%) i meksykańskiego (5,0%). Istnieją także duże grupy osób pochodzenia polskiego (203 tys.), włoskiego (170,5 tys.), szkockiego lub szkocko–irlandzkiego (169,6 tys.), europejskiego (158,3 tys.), francuskiego (140,4 tys.) i holenderskiego (101,8 tys.)[6].

Religia

Katolicki Kościół Mariacki w Indianapolis.
Katolicki Kościół Mariacki w Indianapolis.

Dane z 2014 r.[7]:

Stan zamieszkuje znaczna populacja amiszów, głównie na północnym wschodzie, z największą populacją w hrabstwie LaGrange, gdzie również mieszkają mennonici. Społeczności amiszów i mennonitów stanowią ponad 1% populacji stanu i są częścią ewangelikalnego protestantyzmu[10][11].

Przemysł i bogactwa naturalne

  • kukurydza
  • soja, żyto, owies
  • pomidory, cebula
  • trzoda chlewna, drób
  • wydobywczy
  • metalowy i rafineryjny
  • samochodowy
  • maszynowy
  • farmaceutyczny

Polityka

Indiana głosowała na republikańskiego kandydata na prezydenta w każdych wyborach od 1968 r., z wyjątkiem wyborów z 2008 r., kiedy stan głosował na Baracka Obamę[1]. W wyborach z 2020 roku 57% wyborców oddało głos na Donalda Trumpa. Joe Biden, który uzyskał 41% poparcia, wygrał jedynie w hrabstwach Indianapolis (63,6%), Monroe (63,1%), Lake (56,8%), St. Joseph (52%) i Tippecanoe (49%)[12].

Sport

Stan znany jest z zamiłowania do koszykówki i produkcji gwiazd, takich jak Larry Bird, czy Louie Dampier[1].

4 maja 1871 roku w mieście Fort Wayne została rozegrana pierwsza państwowa i profesjonalna gra w baseball. W meczu spotkali się Fort Wayne Kekiongas i Cleveland Forest Citys[1].

Mark Spitz, dziewięciokrotny mistrz olimpijski w pływaniu, w latach 1968–1972 pływał dla Indiana University[1].

Uczelnie

  • Notre Dame University
  • Indiana University-Bloomington
  • Indiana University-East
  • Indiana University-Kokomo
  • Indiana University-Northwest
  • Indiana University-South Bend
  • Indiana University-Southeast
  • Purdue University
  • Indiana University/Purdue University at Columbus
  • Indiana University/Purdue University at Fort Wayne
  • Indiana University/Purdue University at Indianapolis
  • Indiana Institute of Technology
  • Indiana State University
  • Indiana University System

Zobacz też

Przypisy

  1. a b c d e f g Casey Leins, 10 Things to Know About Indiana, US News, 2019 [dostęp 2021-07-28] (ang.).
  2. Biggest US Cities By Population – Indiana, biggestuscities.com [dostęp 2019-01-21].
  3. Change in Resident Population of the 50 States, the District of Columbia, and Puerto Rico: 1910 to 2020, 2020 Census Apportionment Results [dostęp 2021-07-28].
  4. U.S. Census Bureau QuickFacts: Indiana; United States, census.gov [dostęp 2021-07-28] (ang.).
  5. Data Center Results, apps.mla.org [dostęp 2019-01-20] [zarchiwizowane z adresu 2016-03-08].
  6. a b 2019: ACS 1-Year Estimates Data Profiles (DP05/DP02), data.census.gov [dostęp 2021-07-28].
  7. Adults in Indiana. Pew Research Center, 2014. [dostęp 2019-01-14].
  8. a b W nawiasie zaznaczono grupy mające ponad 100 tys. członków.
  9. The Association of Religion Data Archives | Maps & Reports, thearda.com [dostęp 2021-07-28].
  10. Indiana, [w:] Encyclopædia Britannica [online] [dostęp 2021-07-28] (ang.).
  11. Amish Groups, undifferentiated Counties (2010) | QuickLists | The Association of Religion Data Archives, thearda.com [dostęp 2021-07-28].
  12. Indiana 2020 presidential election results, cnn.com [dostęp 2021-07-28] (ang.).
{{bottomLinkPreText}} {{bottomLinkText}}
Indiana
Listen to this article

This browser is not supported by Wikiwand :(
Wikiwand requires a browser with modern capabilities in order to provide you with the best reading experience.
Please download and use one of the following browsers:

This article was just edited, click to reload
This article has been deleted on Wikipedia (Why?)

Back to homepage

Please click Add in the dialog above
Please click Allow in the top-left corner,
then click Install Now in the dialog
Please click Open in the download dialog,
then click Install
Please click the "Downloads" icon in the Safari toolbar, open the first download in the list,
then click Install
{{::$root.activation.text}}

Install Wikiwand

Install on Chrome Install on Firefox
Don't forget to rate us

Tell your friends about Wikiwand!

Gmail Facebook Twitter Link

Enjoying Wikiwand?

Tell your friends and spread the love:
Share on Gmail Share on Facebook Share on Twitter Share on Buffer

Our magic isn't perfect

You can help our automatic cover photo selection by reporting an unsuitable photo.

This photo is visually disturbing This photo is not a good choice

Thank you for helping!


Your input will affect cover photo selection, along with input from other users.

X

Wikiwand 2.0 is here 🎉! We've made some exciting updates - No worries, you can always revert later on