Kirkiaceae - Wikiwand
For faster navigation, this Iframe is preloading the Wikiwand page for Kirkiaceae.

Kirkiaceae

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii

Kirkiaceae

Kirkia wilmsii
Systematyka[1][2]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Podkrólestwo rośliny zielone
Nadgromada rośliny telomowe
Gromada rośliny naczyniowe
Podgromada rośliny nasienne
Nadklasa okrytonasienne
Klasa Magnoliopsida
Nadrząd różopodobne
Rząd mydleńcowce
Rodzina Kirkiaceae
Nazwa systematyczna
Kirkiaceae Takht.
Sist. Filog. Cvetk. Rast.: 321. 4 Feb 1967[3]
Typ nomenklatoryczny

Kirkia Oliv. (1868)[3]

Kirkia acuminata
Kirkia acuminata

Kirkiaceaemonotypowa rodzina roślin z rzędu mydleńcowców. Obejmuje jeden rodzaj Kirkia z co najmniej 6 gatunkami występujący w południowo-wschodniej Afryce (od Etiopii i Somalii po Madagaskar, RPA i Namibię. Należą tu rośliny związane z siedliskami suchymi. Soczyste i bulwiasto zgrubiałe korzenie niektórych gatunków (K. acuminata, K. wilmsii i K. tenuifolia) wykorzystywane są do gaszenia pragnienia. Wykorzystuje się także drewno tych gatunków, z kory wytwarza włókna, a K. acuminata sadzona jest także w żywopłotach[4]. Niektóre gatunki wykorzystywane są jako lecznicze. Nazwa rodzaju i w efekcie także rodziny upamiętnia szkockiego odkrywcę i przyrodnika Johna Kirka[5].

Morfologia

Pokrój
Krzewy i drzewa osiągające do 20 m wysokości, często ze zgrubiałą szyją korzeniową poniżej poziomu gruntu[5].
Liście
Skrętoległe, ale skupione na końcach pędów. Bez przylistków[5]. Blaszka jest pierzasto podzielona, składa się z 2–30 par listków[4] o brzegach karbowanych lub piłkowanych[5].
Kwiaty
Drobne (do 4 mm średnicy), promieniste, zebrane są w złożone, wiechowate wierzchotki[4]. Kwiaty są funkcjonalnie jednopłciowe – męskie mają zredukowaną zalążnię, a żeńskie pręciki[5]. Kwiaty są zasadniczo 4-krotne[4], ale liczba elementów składowych poszczególnych okółków jest zmienna – w dolnej części kwiatostanu kwiaty są 5- lub 6-krotne, a w górnej zdarzają się 3-krotne. Działki kielicha są krótkie, u nasady zrosłe. Płatki korony są równowąskie i wolne. Nitki pręcików wyrastają z pękatego dysku miodnikowego. Zalążnia jest górna, osadzona na nieco wyniesionym dnie kwiatowym i tworzona przez 4 do 8 zrośniętych owocolistków. Szyjki słupka są wolne, w liczbie zgodnej z liczbą owocolistków, łączą się na szczycie główkowatymi znamionami[5].
Owoce
Suche[4], drewniejące rozłupnie, rozpadające się na 4–8 jednonasiennych rozłupek[5].

Systematyka

Pozycja systematyczna według Angiosperm Phylogeny Website (aktualizowany system APG IV z 2016)

Rodzina siostrzana dla kladu obejmującego rodzinę osoczynowatych i nanerczowatych w rzędzie mydleńcowców Sapindales reprezentującym klad różowych w obrębie okrytonasiennych[2].

mydleńcowce

Biebersteiniaceae




łużnikowate Nitrariaceae





Kirkiaceae




osoczynowate Burseraceae



nanerczowate Anacardiaceae






mydleńcowate Sapindaceae




biegunecznikowate Simaroubaceae



meliowate Meliaceae



rutowate Rutaceae







Wykaz gatunków[6]
  • Kirkia acuminata Oliv.
  • Kirkia burgeri Stannard
  • Kirkia dewinteri Merxm. & Heine
  • Kirkia glauca Engl. & Gilg
  • Kirkia leandrii (Capuron) Stannard
  • Kirkia tenuifolia Engl.
  • Kirkia wilmsii Engl.

Przypisy

  1. Michael A. Ruggiero i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS ONE”, 10 (4), 2015, e0119248, DOI10.1371/journal.pone.0119248, PMID25923521, PMCIDPMC4418965 [dostęp 2021-03-04] (ang.).
  2. a b Peter F. Stevens, Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2021-03-04] (ang.).
  3. a b James L. Reveal: Indices Nominum Supragenericorum Plantarum Vascularium – K (ang.). [dostęp 2014-10-15].
  4. a b c d e Heywood V. H., Brummitt R. K., Culham A., Seberg O.: Flowering plant families of the world. Ontario: Firely Books, 2007, s. 177. ISBN 1-55407-206-9.
  5. a b c d e f g Maarten J.M. Christenhusz, Michael F. Fay, Mark W. Chase: Plants of the World. Richmond UK, Chicago USA: Kew Publishing, Royal Botanic Gardens, The University of Chicago Press, 2017, s. 366-367. ISBN 978-1-842466346.
  6. Kirkia. W: The Plant List [on-line]. [dostęp 2013-10-15].
{{bottomLinkPreText}} {{bottomLinkText}}
Kirkiaceae
Listen to this article