Mazowszanie - Wikiwand
For faster navigation, this Iframe is preloading the Wikiwand page for Mazowszanie.

Mazowszanie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii

Terytorium na którym zamieszkiwali Mazowszanie
Terytorium na którym zamieszkiwali Mazowszanie

Mazowszanie, dawniej Mazurzy (gwarowo Mazury) – rodowici mieszkańcy Mazowsza. Pierwotnie plemię słowiańskie zaliczane do grupy Słowian zachodnich, żyjące nad środkową Wisłą oraz mieszkańcy dzielnicy Mazowsze i Księstwa Mazowieckiego. W późniejszych wiekach zwykle nazywani Mazurami, zwłaszcza w odniesieniu do mieszkańców mazowieckich wsi.

Nazwa Mazowszanie jest nadal stosowana na określenie mieszkańców Mazowsza, obecnie głównie kojarzonego z województwem mazowieckim, w odróżnieniu od Mazurów mieszkających na terenie Mazur w dawnych Prusach.

Nazwa

Nazwa osobowa Mazowszanin została utworzona od nazwy dzielnicy Mazowsze[1]. Przed II wojną światową mieszkańców Mazowsza najczęściej nazywano Mazurami (stąd mazur i mazurek). Rdzeń maz- wiąże się najczęściej albo z litewskim mãžas ‘mały’, albo tłumaczy rezultatem dialektalnej wymowy (tzw. mazurzenia) dawnego maž- związanego ze słoweńskim mažur ‘tłuścioch’. Istniały też hipotezy wywodzące ten rdzeń od imienia własnego Maz lub Mazoch (skąd Mazow, Mazosze, następnie Mazowsze) bądź od rdzenia oznaczającego obszary bagniste (por. maź, mazać ‘smolić, brudzić’, od występujących tu błot, lub ‘barwić’, od hodowli czerwca polskiego).

Historia

Więcej: Księstwo Mazowieckie

Plemię zaliczane jest do lechickich; pierwsze wzmianki pojawiają się u kronikarza Rusi Nestora (nie jest jednak wymieniane przez Geografa Bawarskiego). W XI wieku kraina zamieszkana przez Mazowszan nazywana była po łacinie Masovia.

Terytorium

Mazowszanie zajmowali rozległą krainę, która ciągnęła się po obu brzegach środkowego biegu Wisły. Na południu granicą była rzeka Pilica, a nawet, według innych badaczy[2], rzeka Radomka na wysokości Ryczywołu, Głowaczowa i Wyśmierzyc. Na północy graniczyli z bałtyckimi Prusami i rzeką Łęk, płynącą z jezior pruskich do Biebrzy (poza Łękiem i Biebrzą siedzieli Jaćwingowie). Na zachodzie od ziemi Kujawian i Łęczycan, od źródeł rzeki Bzury, ciągnęły się siedliska mazowieckie na wschód aż po Biebrzę i Ślinę (dopływy Narwi) i po Nurzec, wpadający do Bugu.

Główne grody i ośrodki kultu

Główne grody: Płock, Łomża, Wizna, Czersk, Ciechanów, Płońsk, Zakroczym. Potwierdzone ośrodki kultowe w Płocku, Wyszogrodzie, prawdopodobnie również w Jazdowie.

Przypisy

  1. S. Hrabec, Jeszcze raz o nazwie Mazowsze, [w:] Onomastica nr 7, r. IV, z. 2, Wrocław 1958
  2. Gloger, Geografia historyczna ziem dawnej Polski, rozdz. Województwo Mazowieckie

Bibliografia

{{bottomLinkPreText}} {{bottomLinkText}}
Mazowszanie
Listen to this article