For faster navigation, this Iframe is preloading the Wikiwand page for Nikola Mandić.

Nikola Mandić

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii

Nikola Mandić
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia

20 stycznia 1869
Travnik

Data i miejsce śmierci

7 czerwca 1945
Zagrzeb

Premier NDH
Okres

od 2 września 1943
do 8 maja 1945

Przynależność polityczna

Ustasze

Poprzednik

Ante Pavelić

Następca

Nikola Mandić (ur. 20 stycznia 1869 w Travniku, zm. 7 czerwca 1945 w Zagrzebiu) – chorwacki polityk i prawnik.

Życiorys

Edukacja

Pochodził z rodziny bośniackich Chorwatów, wyznania katolickiego. Po ukończeniu gimnazjum w Sarajewie rozpoczął studia prawnicze na Uniwersytecie Wiedeńskim, które ukończył w 1894 obroną pracy doktorskiej. Powrócił do Sarajewa, gdzie pracował jako urzędnik wymiaru sprawiedliwości.

Początki kariery politycznej

W 1907 Mandić wraz z grupą współpracowników założył Chorwacki Związek Ludowy (Hrvatska narodna zajednica, HNZ). Partia uzyskała wsparcie ze strony Austro-Węgier, a sam Mandić objął stanowisko wiceburmistrza Sarajewa. Po aneksji Bośni i Hercegowiny przez Austro-Węgry w 1908 Mandić zasiadał w nowym parlamencie bośniackim (Bosanski sabor), w którym był przedstawicielem HNZ. W 1911 został przewodniczącym tego parlamentu (zasiadał w nim aż do listopada 1918). Mandić założył Chorwacki Bank Centralny, którego został pierwszym prezesem, a także Bank Rolny Sarajewa.

W pierwszych wyborach do parlamentu Królestwa SHS Mandić zdobył mandat, ale jego objęcie zostało zablokowane przez niechętnych mu polityków serbskich. W latach 1920–1921 objął jednak mandat deputowanego, a w parlamencie reprezentował Chorwacką Partię Ludową. 28 czerwca 1921 zagłosował przeciwko uchwaleniu konstytucji widowdańskiej, określającej dominację Serbów w państwie i wycofał się z aktywnej działalności politycznej.

Niepodległe Państwo Chorwackie

Do działalności politycznej Mandić powrócił w czasach Niepodległego Państwa Chorwackiego. W pierwszych latach wojny pracował jako adwokat w Sarajewie, a także pełnił funkcję prezesa Izby Adwokackiej. W 1943 został zaproszony przez Ante Pavelicia do objęciu urzędu premiera. Wybór ten został przyjęty z niechęcią, a nawet wrogością przez polityków z otoczenia Pavelicia. Większość z nich wypominała Mandiciowi jego podeszły wiek i kwestionowała zdolność do kierowania pracami rządu. Planów Mandicia, aby stworzyć rząd szerokiej koalicji nie udało się zrealizować.

1 marca 1944 Nikola Mandić wraz z ministrem spraw zagranicznych NDH Stijepo Periciem odwiedzili Adolfa Hitlera w jego kwaterze Schloss Klessheim k. Salzburga. W toku rozmów Hitler podkreślał znaczenie Chorwacji jako sojusznika Niemiec i zgadzał się, aby 13. Dywizja Górska SS pozostała w Bośni, by „bronić miejscowej ludności”. W marcu 1945 Mandić skierował memorandum do brytyjskiego marszałka Harolda Alexandra z deklaracją przejścia na stronę Aliantów, ale zostało ono zignorowane.

8 maja 1945 Mandić wraz ze swoim gabinetem opuścił Zagrzeb i udał się w kierunku Austrii. Tydzień później poddał się oddziałom armii brytyjskiej i zażądał azylu politycznego[1]. Brytyjczycy zignorowali jego żądania i wydali go 18 maja partyzantom NOVJ. Mandić stanął przed trybunałem wojskowym w Zagrzebiu i 6 czerwca 1945 został skazany na śmierć za kolaborację. Wyrok wykonano następnego dnia.

Przypisy

  1. Martina Grahek Ravančić, Izručenja i sudbine zarobljenika smještenih u savezničkim logorima u svibnju 1945 (chorw.).

Bibliografia

{{bottomLinkPreText}} {{bottomLinkText}}
Nikola Mandić
Listen to this article

This browser is not supported by Wikiwand :(
Wikiwand requires a browser with modern capabilities in order to provide you with the best reading experience.
Please download and use one of the following browsers:

This article was just edited, click to reload
This article has been deleted on Wikipedia (Why?)

Back to homepage

Please click Add in the dialog above
Please click Allow in the top-left corner,
then click Install Now in the dialog
Please click Open in the download dialog,
then click Install
Please click the "Downloads" icon in the Safari toolbar, open the first download in the list,
then click Install
{{::$root.activation.text}}

Install Wikiwand

Install on Chrome Install on Firefox
Don't forget to rate us

Tell your friends about Wikiwand!

Gmail Facebook Twitter Link

Enjoying Wikiwand?

Tell your friends and spread the love:
Share on Gmail Share on Facebook Share on Twitter Share on Buffer

Our magic isn't perfect

You can help our automatic cover photo selection by reporting an unsuitable photo.

This photo is visually disturbing This photo is not a good choice

Thank you for helping!


Your input will affect cover photo selection, along with input from other users.

X

Wikiwand 2.0 is here 🎉! We've made some exciting updates - No worries, you can always revert later on