Onondaga (jezioro) - Wikiwand
For faster navigation, this Iframe is preloading the Wikiwand page for Onondaga (jezioro).

Onondaga (jezioro)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii

Ten artykuł dotyczy jeziora w USA. Zobacz też: inne znaczenia tej nazwy.
Onondaga

Syracuse z jeziorem Onondaga
Położenie
Państwo  Stany Zjednoczone
Miejscowości nadbrzeżne Syracuse
Wysokość lustra 110 m n.p.m.
Morfometria
Powierzchnia 12 km²
Wymiary
• max długość
• max szerokość

7,4 km
1,6 km
Głębokość
• średnia
• maksymalna

10 m
19 m
Hydrologia
Rzeki zasilające Nine Mile Creek
Onondaga Creek
Rzeki wypływające Rzeka Seneca
Położenie na mapie stanu Nowy Jork
Mapa konturowa stanu Nowy Jork, w centrum znajduje się owalna plamka nieco zaostrzona i wystająca na lewo w swoim dolnym rogu z opisem „Onondaga”
Położenie na mapie Stanów Zjednoczonych
Mapa konturowa Stanów Zjednoczonych, u góry po prawej znajduje się owalna plamka nieco zaostrzona i wystająca na lewo w swoim dolnym rogu z opisem „Onondaga”
Ziemia43°06′54″N 76°14′34″W/43,115000 -76,242778
Zakłady Solvay nad jeziorem Onondaga, ok. 1900
Zakłady Solvay nad jeziorem Onondaga, ok. 1900

Onondaga (ang. Lake Onondaga) – jezioro w Stanach Zjednoczonych.

W latach 70. XX w. uznawane było za jedno z najbardziej zanieczyszczonych zbiorników na terenie Stanów Zjednoczonych. Od tego czasu trwa akcja oczyszczania jeziora.

Geografia

Jezioro Onondaga leży w hrabstwie Onondaga w centrum najbardziej uprzemysłowionego obszaru regionu Central New York w stanie Nowy Jork w Stanach Zjednoczonych, na północ od Syracuse[1][2]. Rozciąga się z północnego zachodu na południowy wschód[2]. Ma 7,4 km długości i 1,6 szerokości[1]. Zajmuje powierzchnię 12 km²[1]. Jego średnia głębokość to ok. 10 m, a w najgłębszym miejscu jezioro sięga 19 m głębokości[1].

Jego zlewnia zajmuje 738 km²[1]. Główne rzeki zasilające jezioro to Nine Mile Creek i Onondaga Creek[3][2]. Do jeziora odprowadzone są również wody z oczyszczalni ścieków Hrabstwa Onondaga – Metropolitan Syracuse Sewage Treatment Plant (METRO), co stanowi 20% (30% latem) wód spływających do zbiornika[3].

Jezioro leży w zasięgu klimatu kontynentalnego, na który duży wpływ ma bliskość geograficzna Wielkich Jezior[2].

Historia

Nad jeziorem Onondaga Indianie z terenów na wschód od Wielkich Jezior i na południe od Rzeki św. Wawrzyńca zawiązali ligę plemion Irokezów, a brzegi jeziora stały się ich głównym ośrodkiem[3][1]. Pierwszym Europejczykiem, który dotarł do jeziora, był francuski podróżnik Samuel de Champlain (1570–1635)[2]. W 1654 roku w okresie zawieszenia broni w walkach z Irokezami nad jeziorem powstała niewielka osada jezuicka Ste. Marie de Gannentaha[2]. Jezuitom przypisuje się odkrycie słonych źródeł w pobliżu ujścia Onondaga Creek[2].

Osadnicy z Europy zaczęli osiedlać się na ziemiach wokół jeziora w XVII–XVIII w.[1] W XIX w. po stronie zachodniej zaczęła rozwijać się produkcja soli na potrzeby przemysłu (węglanu sodu), po stronie północno-zachodniej powstała baza turystyczna[2].

W XX w. tereny na zachodnim brzegu jeziora zostały silnie zindustrializowane[1] – m.in. powstały zakłady produkcji stali, farmaceutyków i sprzętu gospodarstwa domowego[2].

Zanieczyszczenie

Od początku osadnictwa do zbiornika odprowadzano nieczystości, ścieki miejskie i przemysłowe[1]. Ścieki przemysłowe charakteryzowały się dużą zawartością pestycydów, metali ciężkich, ołowiu, kobaltu i przede wszystkim rtęci[1]. Z powodu zanieczyszczenia wody, w 1940 roku wprowadzono zakaz pływania w jeziorze[1][2].

Pierwsze działania na rzecz czystszej wody podjęto w późnych latach 50. XX w., kiedy rozpoczęto budowę oczyszczalni ścieków, ukończonej w 1960 roku[2]. Na początku lat 70. XX w., podczas przeprowadzonych wówczas badań, stwierdzono wysokie stężenie rtęci w mięsie ryb i w 1972 roku wprowadzono zakaz rybołówstwa[2].

Jezioro uznawane było wówczas za jedno z najbardziej zanieczyszczonych zbiorników na terenie Stanów Zjednoczonych, głównie z powodu zanieczyszczeń spływających za sprawą Ley Creek – jednej z mniejszych rzek wpływających do zbiornika[4]. W latach 80. XX w. do rzeki dostał się fosfor z zakładów produkujących świece oraz płyn do odladzania samolotów z pobliskiego lotniska[4]. Wiele zanieczyszczeń chemicznych pochodziło z zakładów chemicznych Solvay, które zostały przejęte przez koncern Honeywell, któremu po zamknięciu zakładów zostało powierzone oczyszczanie jeziora[4][5]. Wiele zanieczyszczeń zostało usuniętych przy pomocy metody bagrowania[4].

Przypisy

  1. a b c d e f g h i j k Department of Environmental Conservation: Onondaga Lake Superfund Site (ang.). W: www.dec.ny.gov [on-line]. [dostęp 2019-01-27].
  2. a b c d e f g h i j k l Steven W. Effler (red.): Limnological and Engineering Analysis of a Polluted Urban Lake: Prelude to Environmental Management of Onondaga Lake, New York. Springer Science & Business Media, 2012. ISBN 978-1-4612-2318-4. [dostęp 2018-01-27]. (ang.)
  3. a b c The Onondaga Nation: Onondaga Lake - The Most Polluted Lake in America (ang.). [dostęp 2019-01-27].
  4. a b c d Neil K. MacMillan: Disasters of Onondaga County. Arcadia Publishing, 2017, s. 92. ISBN 978-1-4396-6155-0. [dostęp 2019-01-27]. (ang.)
  5. Honeywell International Inc.: Onondaga Lake Cleanup (ang.). [dostęp 2019-01-27].
{{bottomLinkPreText}} {{bottomLinkText}}
Onondaga (jezioro)
Listen to this article