For faster navigation, this Iframe is preloading the Wikiwand page for Psychologia społeczna.

Psychologia społeczna

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii

Psychologia społeczna – dziedzina nauki z pogranicza psychologii i socjologii badająca, w jaki sposób obecność innych ludzi i ich działania wpływają na psychikę jednostki. Innymi słowy jest to nauka badająca procesy psychiczne i zachowanie się ludzi znajdujących się w sytuacjach społecznych – takich, w których występują inni ludzie. Jest to stosunkowo młoda gałąź psychologii, która wyodrębniła się dopiero pod koniec lat trzydziestych XX wieku wraz z rozwojem metod eksperymentalnych Kurta Lewina i jego uczniów.

Psychologia społeczna bada w jaki sposób ludzie wywierają wpływ na sposób myślenia, emocje i postawy innych ludzi zarówno nieświadomie, jak i celowym działaniem. Dziedziną badań tej nauki są zarówno procesy społeczne wpływające na indywidualnego człowieka, jak i procesy zachodzące w małych grupach ludzkich.

„…podczas gdy psycholog społeczny bada jednostkę w grupie, socjolog ma do czynienia z grupą jako całością” – wskazuje Floyd Henry Allport[1]. Stefan Baley definiuje ją nieco inaczej: „psychologia społeczna zajmuje się psychologiczną analizą zjawisk społecznych”[2].

Psychologia społeczna posługuje się metodą statystyczną, metodą porównawczą, metodą etnograficzną, a także metodą eksperymentalną.

Początki psychologii społecznej

Dziedzina ta ukształtowała się na początku dwudziestego wieku, jednak jej tematykę podejmowano już wcześniej. Jednym z pierwszych jej głośnych dzieł jest Psychologia tłumu Gustave’a Le Bona[3], napisane jeszcze w dziewiętnastym stuleciu, w którym opisywał on między innymi wpływ tłumu na podejmowane przez jednostkę decyzje. Sformułował on w nim słynną tezę, że jednostka w tłumie zachowuje się inaczej niż poza nim[4].

Psychologia społeczna w Polsce miała swoje prapoczątki przed II wojną światową, lecz na rzeczywisty jej początek Stanisław Mika wskazuje rok 1959, gdy wydano Wprowadzenie do psychologii społecznej Stefana Baleya.

Obszar działania

Zajmuje się:

  • dynamiką grupy, zajmującą się strukturą, celami i normami grupowymi, procesami komunikowania się, zjawiskiem konformizmu, problemem przywództwa w grupie i konfliktami wewnątrz i na zewnątrz grupy;
  • problematyką postaw, zajmującą się czynnikami kształtującymi postawy, technikami zmiany postaw, związkiem postaw z osobowością;
  • socjalizacją – procesem, w którym człowiek staje się istotą społeczną, członkiem określonej społeczności, znającym i przestrzegającym obowiązujące w niej normy i zwyczaje;
  • zagadnieniami percepcji interpersonalnej.

Psychologia społeczna posługuje się takimi metodami i technikami jak sondaż ankietowy, studium w terenie, eksperyment naturalny, eksperyment w terenie i eksperyment laboratoryjny.

W psychologii społecznej można wyróżnić cztery główne podejścia teoretyczne:

  • społeczno-kulturowe
  • ewolucyjne
  • społecznego uczenia się
  • społeczno-poznawcze

To ostatnie podejście jest aktualnie nurtem dominującym. Z perspektywy społeczno-poznawczej psychologia społeczna jawi się jako empiryczne (naukowe) studium wpływu procesów społecznych i poznawczych na sposób, w jaki ludzie:

  • spostrzegają i rozumieją siebie nawzajem (poznanie społeczne),
  • wywierają wpływ na innych (wpływ społeczny),
  • wchodzą w kontakt ze sobą (procesy grupowe, relacje interpersonalne oraz międzygrupowe).

Cechy

Wpływanie i uleganie wpływom może mieć charakter nieświadomy, jak na przykład podczas naśladowania kogoś, jak i w pełni zamierzony, jak to się dzieje w sytuacjach manipulacji społecznych stosowanych na przykład w reklamie i kampaniach wyborczych.

Dzięki wpływowi społecznemu, grupy społeczne są czymś więcej niż zbiorem jednostek. Poprzez jego oddziaływanie powstają normy grupowe, opinie publiczne, a pojedynczy ludzie potrafią wykroczyć poza interes własny i skierować swoją aktywność na realizację dobra danej społeczności. Wpływ społeczny jest zatem istotną siłą, stojącą u podłoża zjawisk społecznych, które warunkują postęp cywilizacji. Psychologia społeczna wykorzystywana umiejętnie, potrafi wywierać skuteczny wpływ na społeczność, która kształtuje przyszłą rzeczywistość.

Krytyka naukowości i metodyki

Naukowe badanie samej psychologii społecznej (czyli metanauka) ujawniło istotne problemy związane z metodologią badań: duży udział błędów[5], niska odtwarzalność[6] i nagminne niewłaściwe, a przy tym naiwne wykorzystywanie danych statystycznych[7][8]. Problem jest szczególnie systemowy w tej dziedzinie[9], gdyż w latach 2010., w ramach dużego projektu sprawdzania publikacji, odkryto że tylko 25% wyników z psychologii społecznej można dowieść przez powtórzenie[10][11].

Przypisy

  1. Floyd Henry Allport, Social Psychology, Boston 1924, s. 10, za: Stefan Baley, Wprowadzenie do psychologii społecznej, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1959 (1949), s. 12.
  2. Stefan Baley, Wprowadzenie do psychologii społecznej, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1959, s. 11.
  3. Gustave Le Bon, Psychologie des foules, Paris 1895 (polskie wydanie – Psychologia tłumu, Lwów 1930).
  4. Stefan Baley uogólnia tę tezę na następującą: jednostka zachowuje się inaczej w zbiorowisku niż poza jego ramami – określa to jako zasadniczą tezę socjologii i psychologii społecznej (Stefan Baley, Wprowadzenie do psychologii społecznej, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1959, s. 126).
  5. Annie Franco, Neil Malhotra, Gabor Simonovits, Underreporting in Psychology Experiments: Evidence From a Study Registry, „Social Psychological and Personality Science”, 2015, DOI10.1177/1948550615598377 [dostęp 2021-01-07] (ang.).
  6. Marcus Munafò, Metascience: Reproducibility blues, „Nature”, 543 (7647), 2017, s. 619–620, DOI10.1038/543619a, ISSN 1476-4687 [dostęp 2021-01-07] (ang.).
  7. Erik StokstadSep. 20, 2018, 12:30 Pm, This research group seeks to expose weaknesses in science – and they’ll step on some toes if they have to, Science | AAAS, 20 września 2018 [dostęp 2021-01-07] (ang.).
  8. J. Cohen, The earth is round (p <.05), 1994, DOI10.1037/0003-066X.49.12.997 [dostęp 2021-01-07].
  9. Social Psychology, Replicability-Index [dostęp 2021-01-07] (ang.).
  10. Ulrich Schimmack, A Meta-Psychological Perspective on the Decade of Replication Failures in Social Psychology, Replicability-Index, 5 stycznia 2020 [dostęp 2021-01-07] (ang.).
  11. Wojciech Świątkowski, Benoît Dompnier, Replicability Crisis in Social Psychology: Looking at the Past to Find New Pathways for the Future, „International Review of Social Psychology”, 30 (1), 2017, s. 111–124, DOI10.5334/irsp.66, ISSN 2397-8570 [dostęp 2021-01-07].
{{bottomLinkPreText}} {{bottomLinkText}}
Psychologia społeczna
Listen to this article

This browser is not supported by Wikiwand :(
Wikiwand requires a browser with modern capabilities in order to provide you with the best reading experience.
Please download and use one of the following browsers:

This article was just edited, click to reload
This article has been deleted on Wikipedia (Why?)

Back to homepage

Please click Add in the dialog above
Please click Allow in the top-left corner,
then click Install Now in the dialog
Please click Open in the download dialog,
then click Install
Please click the "Downloads" icon in the Safari toolbar, open the first download in the list,
then click Install
{{::$root.activation.text}}

Install Wikiwand

Install on Chrome Install on Firefox
Don't forget to rate us

Tell your friends about Wikiwand!

Gmail Facebook Twitter Link

Enjoying Wikiwand?

Tell your friends and spread the love:
Share on Gmail Share on Facebook Share on Twitter Share on Buffer

Our magic isn't perfect

You can help our automatic cover photo selection by reporting an unsuitable photo.

This photo is visually disturbing This photo is not a good choice

Thank you for helping!


Your input will affect cover photo selection, along with input from other users.

X

Wikiwand 2.0 is here 🎉! We've made some exciting updates - No worries, you can always revert later on