Rudyszwałd - Wikiwand
For faster navigation, this Iframe is preloading the Wikiwand page for Rudyszwałd.

Rudyszwałd

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii

Artykuł 49°56′21″N 18°17′25″E
- błąd 39 m
WD 49°57'N, 18°17'E
- błąd 2328 m
Odległość 1377 m
Rudyszwałd
wieś
Państwo  Polska
Województwo  śląskie
Powiat raciborski
Gmina Krzyżanowice
Wysokość ok. 200 m n.p.m.
Liczba ludności (2008) 771
Strefa numeracyjna 32
Kod pocztowy 47-460[1]
Tablice rejestracyjne SRC
SIMC 0215574
Położenie na mapie gminy Krzyżanowice
Mapa konturowa gminy Krzyżanowice, na dole nieco na prawo znajduje się punkt z opisem „Rudyszwałd”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, na dole znajduje się punkt z opisem „Rudyszwałd”
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa konturowa województwa śląskiego, po lewej nieco na dole znajduje się punkt z opisem „Rudyszwałd”
Położenie na mapie powiatu raciborskiego
Mapa konturowa powiatu raciborskiego, na dole znajduje się punkt z opisem „Rudyszwałd”
Ziemia49°56′21″N 18°17′25″E/49,939167 18,290278
Strona internetowa

Rudyszwałd (cz. Rudyšvald, niem. Ruderswald) – wieś w Polsce, położona w województwie śląskim, w powiecie raciborskim, w gminie Krzyżanowice, nad granicą z Czechami, w środkowej części Bramy Morawskiej. Przez wioskę przepływa potok Bełk, który uchodzi do płynącej nieopodal rzeki Odry.

Części wsi

Integralne części wsi Rudyszwałd[2][3]
SIMC Nazwa Rodzaj
0215580 Rakowiec część wsi

Historia

Miejscowość po raz pierwszy wzmiankowana została w łacińskim dokumencie Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis (pol. Księga uposażeń biskupstwa wrocławskiego), spisanej za czasów biskupa Henryka z Wierzbna ok. 1305 w szeregu wsi położonych w okolicy Żor i Wodzisławia (ville circa Zary et Wladislaviam), zobowiązanych do płacenia dziesięciny biskupstwu we Wrocławiu, w postaci item in Rudolfwald debent esse XXIII mansi[4][5]. Zapis ten oznaczał, że wieś zobowiązana została do płacenia dziesięciny z 23 łanów większych. Jej powstanie wiąże się z przeprowadzaną pod koniec XIII wieku na terytorium późniejszego Górnego Śląska wielką akcją osadniczą (tzw. łanowo-czynszową). Pierwotną nazwę tłumaczy się z niemieckiego jako "Las Rudolfa", co oprócz pochodzenia pierwszych osadników sugeruje, że las pod wykarczowanie i założenie wsi nadano domniemanemu Rudolfowi, który jednak nie zachował się w żadnych innych źródłach. Pisownia nazwy miejscowości ulegała przez wieku zmianom, np. Rudiswalde, Rudoschwaldt, Rudiswald, Rudosswaldt, Ruderswald. Wieś politycznie znajdowała się początkowo w granicach piastowskiego (polskiego) księstwa raciborskiego, będącego od 1327 lennem Królestwa Czech.

Wiadomo, że szkoła istniała w Rudyszwałdzie już w roku 1676. Po wojnach śląskich znalazła się w granicach Prus. Od 1818 w powiecie raciborskim.

W miejscowości tradycyjnie posługiwano się śląskim dialektem jednak z silnymi wpływami gwar laskich[6].

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa katowickiego, zaś do 1975 do województwa opolskiego.

Komunikacja i transport

W miejscowości znajduje się przystanek kolejowy Rudyszwałd z połączeniami kolejowymi w kierunku Wodzisławia Śląskiego, Raciborza i Bogumina.

Współczesność

Obecnie w Rudyszwałdzie działają: Ochotnicza Straż Pożarna, koło gospodyń wiejskich, Towarzystwo Społeczno-Kulturalne Niemców Województwa Śląskiego. W 2018 roku otwarto nowy budynek w którym działa OSP oraz świetlica z której mogą korzystać wszystkie organizacje[7].

We wsi znajdowało się przedszkole, szkoła podstawowa z klasami I-III, której budynek został zburzony w 2017 roku. Na jego miejscu stworzono parking i plac zabaw[8].

Rudyszwałd może być pierwszą od 1951 r. miejscowością w Polsce, której obszar powiększy się dzięki przyłączeniu terenów leżących za granicą. Od 1958 r. w wyniku posadowienia budynków granicznych głównie po polskiej stronie teren dawnej Czechosłowacji powiększył się o blisko 400 ha. Strata ta do roku 2020 nie została skompensowana, choć rozmowy toczyły się już od 1992 r. Polska nie zgodziła się na rekompensatę pieniężną. W ostatnich latach w trakcie polsko-czeskich międzyrządowych konsultacji sprecyzowano, że w ramach zwrotu do Polski może trafić 30 ha z obszaru czeskiej gminy Hať (Hać), graniczącej z Rudyszwałdem[9].

Zabytki

Drewniany kościół stał we wsi już w roku 1447, a w 1714 postawiono nowy, również drewniany kościół, który służył do lat 30. XX wieku, kiedy to latach 1935–1936 zbudowano nową, murowaną świątynię, która należy do parafii rzymskokatolicka pw. Świętej Trójcy[10]

W Rudyszwałdzie stoi kilka kapliczek[11]:

  • św. Jana Nepomucena, wybudowana w XIX wieku,
  • Najświętszego Serca Pana Jezusa,
  • Matki Bożej Wniebowziętej,
  • średniowieczny krzyż pokutny typu łacińskiego wykonany z piaskowca.

Przypisy

  1. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2013, s. 1099 [zarchiwizowane z adresu 2014-02-22].
  2. Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  3. GUS. Rejestr TERYT
  4. Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis (online). W: www.dokumentyslaska.pl [on-line]. [dostęp 2013-07-22].
  5. H. Markgraf, J. W. Schulte: Codex Diplomaticus Silesiae T.14 Liber Fundationis Episcopatus Vratislaviensis. Breslau: Josef Max & Comp., 1889.
  6. Mariusz Kowalski. Morawianie (Morawcy) w Polsce. „Studia z Geografii Politycznej i Historycznej”. 5, s. 126, 2016. 
  7. Agnieszka Szendzielorz, Otwarcie nowej remizy i świetlicy w Rudyszwałdzie, 20 sierpnia 2018 [dostęp 2020-06-24] (pol.).
  8. W Rudyszwałdzie oficjalnie otwarto nową remizę i świetlicę wiejską, Gmina Krzyżanowice [dostęp 2020-06-24] (pol.).
  9. Dzięki Raciborszczyźnie powiększą Polskę, www.nowiny.pl [dostęp 2020-03-28] (pol.).
  10. Historia - [dostęp 2020-06-24] (pol.).
  11. Kapliczki - [dostęp 2020-06-24] (pol.).


{{bottomLinkPreText}} {{bottomLinkText}}
Rudyszwałd
Listen to this article