Separatyzm - Wikiwand
For faster navigation, this Iframe is preloading the Wikiwand page for Separatyzm.

Separatyzm

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii

Separatyzm albo separacjonizm (z łaciny separatio, oddzielenie) – dążenie do wyodrębnienia się jakiejś grupy z całości. Najbardziej typowym jest separatyzm narodowościowy, a jednym z jego przejawów secesja narodowa. Dążenie do odrębności pod względem narodowym, politycznym, etnicznym, religijnym; działalność mająca na celu wyodrębnienie terytorialne mniejszości narodowych. Separatyzm jest dążeniem do oderwania się określonego terytorium od jakiegoś państwa i utworzenia odrębnej struktury państwowej.

Narody aspirujące do utworzenia własnego państwa

Ta sekcja od 2020-07 wymaga zweryfikowania podanych informacji: Wszystkie pozycje w poniższej tabeli, do których nie zostanie wstawiony przypis, zostaną zakwestionowane i usunięte.Należy podać wiarygodne źródła, najlepiej w formie przypisów bibliograficznych.Część lub nawet wszystkie informacje w sekcji mogą być nieprawdziwe. Jako pozbawione źródeł mogą zostać zakwestionowane i usunięte.Dokładniejsze informacje o tym, co należy poprawić, być może znajdują się w dyskusji tej sekcji. Po wyeliminowaniu niedoskonałości należy usunąć szablon ((Dopracować)) z tej sekcji.
Podmiot Państwo Ugrupowanie
Abchazja Abchazowie  Gruzja
Aczinowie
 Indonezja
Afrykanerzy
 Południowa Afryka Volkstaat
Alandczycy
 Finlandia
Alaska
 Stany Zjednoczone Partia Niepodległości Alaski
Asyryjczycy
 Irak
 Syria
Patriotyczna Partia Asyrii
Aragonia Aragończycy  Hiszpania Chunta Aragonesista
Kraj Basków Baskowie  Hiszpania
 Francja
ETA[1]
Beludżowie
 Pakistan Front Wyzwolenia Beludżystanu
Bretania Bretończycy  Francja Bretońska Partia Narodowa[1]
Czeczeni
 Rosja Czeczeńska Republika Iczkerii
Flamandowie
 Belgia Interes Flamandzki[1]
 Quebec  Kanada Partia Quebecka
Gagauzi
 Mołdawia
Galisyjczycy
 Hiszpania
Hawajczycy
 Stany Zjednoczone
Ibo
 Nigeria
Ingusze
 Rosja
Katalończycy
 Hiszpania Konwergencja i Unia[1]
Kaszmirczycy
 Indie
 Pakistan
Front Wyzwolenia Dżammu i Kaszmiru
Kornwalia Kornwalijczycy  Wielka Brytania Mebyon Kernow Cornish Nationalist Party[1]
Korsykanie
 Francja Front Narodowego Wyzwolenia Korsyki
Kurdowie
 Turcja
 Iran
 Irak
 Syria
Partia Pracujących Kurdystanu
Lakoci
 Stany Zjednoczone
Wyspa Man Manx  Wielka Brytania
Oromowie
 Etiopia Front Wyzwolenia Oromo
Osetyjczycy
 Gruzja
Palestyńczycy  Izrael Organizacja Wyzwolenia Palestyny
 Naddniestrze  Mołdawia Naddniestrzańska Republika Mołdawska
Rusini
 Ukraina
Sahrawi
Maroko
Front Polisario
Sardyńczycy
 Włochy Partito Sardo d'Azione
Sikhowie
 Indie
Szkocja Szkoci  Wielka Brytania Szkocka Partia Narodowa, Szkocka Partia Socjalistyczna[1]
Tamilowie
 Sri Lanka Tamilskie Tygrysy
Tuaregowie
Mali
Narodowy Ruch Wyzwolenia Azawadu
Tybetańczycy
 Chiny środowisko XIV Dalajlamy
Ujgurzy
 Chiny
Walijczycy
 Wielka Brytania Plaid Cymru[1]
Walonowie
 Belgia
Vermont
 Stany Zjednoczone Druga Republika Vermontu

Pojęcia pokrewne

Tę sekcję należy dopracować:→ wyeliminować sprzeczne informacje, uzupełnić źródło, że separatyzm na Ukrainie nie jest separatyzmem, uzupełnić źródło o regionaliźmie.Dokładniejsze informacje o tym, co należy poprawić, być może znajdują się w dyskusji tej sekcji. Po wyeliminowaniu niedoskonałości należy usunąć szablon ((Dopracować)) z tej sekcji.

Separatyzm bywa mylony z regionalizmem, czyli dążeniem do kultywowania kulturowej, społecznej i ekonomicznej odrębności regionu i dbałością o "małą ojczyznę". Czasem jednak regionalizm może przerastać w separatyzm:

Region Zamieszkiwany teren
Padańczycy
 Włochy
Bawaria Bawarczycy  Niemcy
Ślązacy
 Polska,  Czechy

Separatyzmem nie jest też irredentyzm, czyli dążenie do przyłączenia określonego terytorium do innego państwa – np. prorosyjski separatyzm na Ukrainie.

Narodowość Państwo Organizacja
Rosja Rosjanie  Ukraina Doniecka Republika Ludowa, Ługańska Republika Ludowa
Irlandczycy
Wielka Brytania
Irlandzka Armia Republikańska

Separatyzm na terenie Polski

W okresie sporu polsko-czechosłowackiego o Śląsk Cieszyński w latach 1918–1920 działały na tym terenie trzy duże organizacje separatystyczne: Śląska Partia Ludowa, Związek Ślązaków (52 tys. członków) i Śląska Partia Socjaldemokratyczna. W okresie sporu polsko-niemieckiego o Górny Śląsk w latach 1918-1922 działały na tym terenie jedna duża: Związek Górnoślązaków (1919-1924) (ok. 500 tys. członków) i szereg mniejszych organizacji separatystycznych: Jedność Górnośląska w Bytomiu, Wydział Górnośląski, Komitet Górnośląski w Rybniku, Komitet na rzecz Ustanowienia Wolnego Państwa Górnośląskiego w Katowicach, również takich, które wyodrębniły się z ruchu polskiego: Górnośląski Komitet Plebiscytowy, Polski Związek Górnośląskich Autonomistów w Bytkowie, Liga Obrony Śląska, Śląskie Stronnictwo Demokratyczno-Postępowe i Związek Dawniejszych Powstańców na rzecz Górnośląskiej Niepodległości. Po przyłączeniu części Górnego Śląska do Polski na tym terenie działały następujące organizacje separatystyczne: Związek Obrony Górnoślązaków, Związek Rodowitych Górnoślązaków, Blok Socjalny Górnoślązaków, Śląski Blok Narodowy, Śląska Partia Ludowa w Katowicach i Niezależna Śląska Partia Pracy.

W czasie okupacji niemieccy okupanci rozpoczęli akcje tworzenia nowych ruchów separatystycznych w celu rozbicia polskiego społeczeństwa, tworząc m.in. Goralenvolk i Hatshower. Na Podhalu, mimo że sama koncepcja narodu góralskiego była w okresie międzywojennym prawie nieznana poza grupą kilku aktywistów góralskich, dzięki uzyskaniu poparcia kilku znanych przywódców, udało się pozyskać liczną grupę ludności góralskiej deklarujących germańskie korzenie. W nazistowskim spisie ludności 157 tys. sympatyków byłej Śląskiej Partii Ludowej na Śląsku Cieszyńskim zadeklarowało przynależność do narodowości "ślązackiej" (Slonzaken Volk)[2]. Podsycany przez hitlerowców separatyzm i nacjonalizm zaowocował krwawymi pacyfikacjami Wołynia, Podola, Wileńszczyzny przez ukraińskie i litewskie formacje zbrojne. Zwłaszcza prowadzona przez UPA w czasie wojny i okresie powojennym działalność zbrojna charakteryzowała się wyjątkową brutalnością i okrucieństwem.

W latach 2007–2010 istniał Śląski Ruch Separatystyczny (KRS: 0000276432).

Zobacz też

Informacje w projektach siostrzanych  Multimedia w Wikimedia Commons  Definicje słownikowe w Wikisłowniku

Przypisy

  1. a b c d e f g J. Tomasiewicz: Współczesne ruchy regionalistyczne w Europie zachodniej /w:/ „Sprawy Narodowościowe” (Zakład Badań Narodowościowych PAN) t. VI z. 2 (1997)
  2. Tabela w: Wacław Długoborski (red.), Położenie ludności Rejencji Katowickiej w latach 1939-1945, Poznań 1983; Krzysztof Nowak, Ruch kożdoniowski na Śląsku Cieszyńskim, w pracy pod red. Marii Wandy Wanatowicz, Regionalizm a separatyzm. Historia i współczesność. Śląsk na tle innych obszarów, Katowice 1995, s.42 przypis 76; Elżbieta Pałka, Śląski Kościół Ewangelicki Augsburskiego Wyznania na Zaolziu,Wrocław 2007, s.65-66; Ladislav Pallas, Jazyková otázka a podmínky vytváření národního vědomi ve Slezsku, Ostrava 1970, s. 70.

Linki zewnętrzne

{{bottomLinkPreText}} {{bottomLinkText}}
Separatyzm
Listen to this article