Synagoga w Karniowie - Wikiwand
For faster navigation, this Iframe is preloading the Wikiwand page for Synagoga w Karniowie.

Synagoga w Karniowie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii

Synagoga w Karniowie
cz. Krnovská synagoga
Obiekt zabytkowy nr rej. 36116/8-3011 z dnia 3.05.1958 r.

Synagoga w Karniowie (2015)
Państwo  Czechy
Miejscowość Karniów (cz. Krnov)
Adres ul. Soukenická 28
Budulec murowana
Architekt Ernst Latzel
Data budowy 1871
Położenie na mapie Czech
Mapa konturowa Czech, po prawej znajduje się punkt z opisem „Synagoga w Karniowie”
Ziemia50°05′23,3″N 17°42′27,0″E/50,089806 17,707500
Strona internetowa

Synagoga w Karniowie (cz. Krnovská synagoga) – synagoga znajdująca się w Karniowie (cz. Krnov, niem. Jägerndorf), w północno-wschodnich Czechach, w powiecie Bruntál, przy ulicy Soukenickiej 28 (wtedy Tempelring, potem Tuchmacherring, następnie Gottwaldova třída). 3 maja 1958 obiekt został wpisany na państwową listę ochrony zabytków w Czechach[1].

Historia

Synagoga została zbudowana w latach 1870–1871, według projektu architekta Ernsta Latzela, w miejscu gdzie wcześniej znajdowały się mury obronne, na skraju miasta[2]. Całkowita cena budowy synagogi wyniosła 26 000 złotych reńskich, z tego 500 złotych reńskich było udziałem cesarza Franciszka Józefa I[3]. Synagoga została poświęcona 1872-06-055 czerwca 1872 przez brneńskiego rabina Barucha Jakoba Placzka.

Przestała służyć celom kultowym po aneksji Kraju Sudetów (niem. Sudetenland) przez III Rzeszę w 1938. Z inicjatywy członka rady miejskiej Karniowa, Franza Irblicha zamieniono ją na targowisko co uchroniło ją od zniszczenia podczas tzw. nocy kryształowej z 9 na 10 listopada 1938[4]. Zwoje Tory i przedmioty kultu udało się ochronić[3].

Po II wojnie światowej budynek służył jako magazyn, a od 1960 zamieniono go na archiwum powiatowe[3]. W 1994 synagogę zwrócono żydowskiej gminie Ołomuniec. Archiwum przeniesiono do miejscowości Bruntál, a synagoga opustoszała. Powódź w 1997 uszkodziła archiwalia i samą budowlę[3]. Od 2003 synagoga jest administrowana przez stowarzyszenie zarządzające (cz. Občanské sdružení Krnovská synagoga), które wykorzystuje ją m.in. na salę wystawową, koncertową i konferencyjną[5]. We wrześniu tegoż roku odbył się w niej koncert pieśni żydowskich, a miesiąc później pokaz tańców żydowskich[3]. W 2005 zakończyła się odbudowa wieży[5]. Zostały w niej znalezione dokumenty z czasów jej budowy[5]. W maju 2016 koncertem grupy „Shirim Ashiri” z Pragi rozpoczął się w niej Festiwal Muzyki Sakralnej Krnov 2016[6]. W 80. rocznicę ocalenia synagogi 2018-11-099 listopada 2018 gościł w niej ambasador Izraela w Czechach Daniel Meron[4]. Stowarzyszenie administrujące synagogą współpracuje z organizacją Beit Kraków oraz jej rabinem Tanją Segal, która 2019-08-3030 sierpnia 2019 prowadziła w synagodze Kabalat Szabat, Szacharit i studiowanie Tory[7].

W niektóre dni odbywają się w niej nabożeństwa oraz czytanie Tory. Ponadto organizowane są okolicznościowe wystawy. Po wcześniejszym zgłoszeniu u zarządzającego synagogą istnieje możliwość jej zwiedzenia.

Architektura

Galeria (Miejsca synagogi)
Główna nawa
Główna nawa
Ekspozycja Tory
Ekspozycja Tory
Galeria (babiniec)
Galeria (babiniec)

Jest to budowla w stylu neoromańskim z wnętrzem w stylu mauretańskim[8]. Ten styl budynku był pierwotnie oparty na islamskiej architekturze Maurów, północnoafrykańskich Arabów, którzy zamieszkiwali Półwysep Iberyjski w okresie (VIII–XV) wieku[9]. W regionie morawsko-śląskim jest ona unikatową synagogą, ponieważ jako jedyna ma dwie wieże.

Synagoga ma 24 m długości, prawie 17 m szerokości, a wysokość obu wież osiąga prawie 22 m[8][3]. Obiekt posiada trzy wejścia: główne, które znajduje się od ulicy Barvířskiej, boczne które jest usytuowane z południowo-wschodniej wieży i tylne od ogrodu[3]. Przez przedsionek przy bocznym wejściu w południowo-wschodniej wieży wchodzi się do centralnej nawy synagogi[3]. Drzwi znajdujące się we wschodniej fasadzie, od strony ul. Soukenickiej są jedynie elementem dekoracyjnym portalu i nie mają charakteru funkcjonalnego. W tylnej zachodniej części synagogi znajduje się parterowy korytarz połączony z wejściem głównym oraz dwuramienna klatka schodowa prowadząca na piętro, gdzie mieści się dawna sala posiedzeń, później archiwum oraz wejście na galerię (babiniec)[3]. Dach jest dwuspadowy[9]. Dwie wieże na planie kwadratu (5 × 5) m przykryte są hełmami zakończonymi Gwiazdami Dawida[3]. Z północno-wschodniej wieży rozciąga się perspektywa na centrum miasta, po dojściu do punktu widokowego przez południowo-wschodnią wieżę po spiralnych drewnianych schodach[3]. Posadzka jest pokryta płytkami ze zdobieniem szachownicowym, na której znajdują się ławki, na 49 miejsc, w części pochodzące z 1897, z nieistniejącej synagogi w Ołomuńcu[3]. Wokół ścian przebiega galeria (balkon), podtrzymywana przez zdobione arkady na obu poziomach, zakończone łukami w kształcie podkowy[8]. Sufit ozdobiony jest drewnianymi, rzeźbionymi, brązowo-czerwonymi kasetonami[8]. Do żeliwnych słupów nośnych przymocowana jest instalacja oświetlenia gazowego, a pod oknami i w suficie znajdują się szyby wentylacyjne[8]. W 1898 zostały zamontowane w synagodze organy z miejscowej firmy Rieger, które po 1945 zaginęły[2].

Portal: Judaizm Portal: Synagogi

Przypisy

  1. Synagoga (cz.). W: Národní památkový ústav [on-line]. pamatkovykatalog.cz. [dostęp 2019-02-12].
  2. a b Krnov. Krnovská synagoga (cz. • ang.). 10hvezd.cz. [dostęp 2021-01-30].
  3. a b c d e f g h i j k l Krnovská synagoga (cz.). atlasceska.cz. [dostęp 2021-01-30].
  4. a b František Kuba: Jak krnovská synagoga přečkala Křišťálovou noc (cz.). bruntalsky.denik.cz, 2018-09-11. [dostęp 2021-01-30].
  5. a b c Synagoga. m.silesiatourism.com. [dostęp 2017-03-07]. [zarchiwizowane z tego adresu (2017-03-07)].
  6. Koncert Shirim Ashirim – synagoga Krnov (cz.). W: Židovská obec Olomouc [on-line]. kehila-olomouc.cz, 2016-05-25. [dostęp 2021-01-30].
  7. Kabalat Szabat z Rabin Tanyą Segal w Krnowskiej Synagodze | Kabbalat Shabbat with Rabbi Tanya Segal in Krnovska Synagoga (pol. • ang.). W: Postępowa Społeczność Żydowska [on-line]. beitkrakow.org, 2019-08-30. [dostęp 2021-01-30].
  8. a b c d e Synagoga Krnov (pol. • cz. • niem. • ang.). krnov.cz. [dostęp 2021-01-30].
  9. a b Židovská synagoga, Krnov na Bruntálsku (cz.). gemaart.cz. [dostęp 2021-01-30].
{{bottomLinkPreText}} {{bottomLinkText}}
Synagoga w Karniowie
Listen to this article