For faster navigation, this Iframe is preloading the Wikiwand page for Tomasz More.

Tomasz More

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii

Święty
Tomasz More OFS
kanclerz Anglii
męczennik
Ilustracja

Portret Thomasa More'a autorstwa Hansa Holbeina Młodszego z 1527
Data i miejsce urodzenia

7 lutego 1478
Londyn (Królestwo Anglii)

Data i miejsce śmierci

6 lipca 1535
Londyn

Czczony przez

Kościół katolicki

Beatyfikacja

1886
Rzym
przez Leona XIII

Kanonizacja

1935
Rzym
przez Piusa XI

Wspomnienie

22 czerwca

Patron

mężów stanu i polityków, Katholische junge Gemeinde (KjG)

Szczególne miejsca kultu

Canterbury (tam pochowano jego głowę)

podpis

Thomas More (wym. /ˈtɒməs ˈmɔː/)[1], forma spolszczona Tomasz More, Morus (ur. 7 lutego 1478 w Londynie, zm. 6 lipca 1535 tamże) – angielski myśliciel, pisarz i polityk, członek Izby Lordów i kanclerz królewski, tercjarz franciszkański (OFS)[2], męczennik chrześcijański czczony przez anglikanów, święty Kościoła katolickiego.

Życiorys

Młodość i kariera

Thomas More urodził się w zamożnej rodzinie mieszczańskiej. Choć interesowały go nauki humanistyczne, które studiował w Oksfordzie, ojciec (londyński sędzia) skłonił go, by je przerwał i podjął studia prawnicze. Przez cztery lata mieszkał u londyńskich kartuzów. Porzuciwszy życie zakonne, został świeckim tercjarzem franciszkańskim i wkrótce założył rodzinę. Jego żona, Jane Colt, urodziła czwórkę dzieci, niestety wcześnie zmarła. Jego drugą żoną była Alicja Middleten.

Po ukończeniu studiów, mając 23 lata, został najpierw biegłym i uznanym adwokatem, a następnie (w wieku 26 lat) posłem do parlamentu w czasach panowania Henryka VII.

Narażając się jako poseł królowi Henrykowi VII w 1504, wycofał się z życia politycznego i udał do Europy. Dał się tam poznać jako humanista i pisarz. Przebywał na uniwersytetach w Lowanium (Leuven) i Paryżu.

Od 1517, już po śmierci Henryka VII (zm. 1509), Thomas powrócił do działalności publicznej – był dyplomatą i doradcą królewskim Henryka VIII. Otrzymał tytuł szlachecki i został członkiem Izby Lordów. W 1520 był jej skarbnikiem, a w 1523 przewodniczącym[3]. W latach 1529–1532 był kanclerzem Anglii.

Thomas był przyjacielem Erazma z Rotterdamu, który zadedykował mu swoją Pochwałę głupoty. Później stosunki między nimi się ochłodziły, ponieważ More miał ortodoksyjne poglądy religijne, podczas gdy Erazm w niektórych kwestiach doktrynalnych skłaniał się ku stanowiskom protestanckim.

Rozwód Henryka VIII

Kanclerz Thomas Wolsey, arcybiskup Yorku, nie zdołał doprowadzić do unieważnienia małżeństwa króla z Katarzyną Aragońską, o które zabiegał Henryk VIII, i był zmuszony zrezygnować z urzędu w roku 1529. Henryk mianował More’a następcą Wolseya, gdyż najwyraźniej nie zdawał sobie sprawy z jego poglądów. Jako człowiek religijny oraz dobrze obeznany z prawem kościelnym, More uważał, że unieważnienie małżeństwa leży w gestii jurysdykcji papieskiej.

Ponieważ papież Klemens VII był zdecydowanie przeciwny rozwodowi króla, Henryk mianował się głową Kościoła Anglii. Jedynie duchowni musieli złożyć przysięgę supremacji, w której deklarowali, że król stanowi głowę Kościoła. More, jako człowiek świecki, nie musiałby jej składać, lecz wolał zrzec się urzędu kanclerza 16 maja 1532 roku, niż kontynuować służbę u króla. Początkowo udało mu się uniknąć sprawy o zdradę stanu, ale w roku 1534 parlament uchwalił ustawę o sukcesji, która zawierała przysięgę, wymagającą uznania ewentualnych dzieci Henryka i Anny Boleyn za prawowitych potomków oraz odrzucenia „wszelkiej obcej zwierzchności, księcia czy monarchy”.

Śmierć

Podobnie jak przysięga supremacji, obowiązywała ona nie wszystkich obywateli, tylko tych, których specjalnie zawezwano, to znaczy piastujących urzędy państwowe oraz podejrzanych o zdradę. W kwietniu 1535 roku More został poproszony o złożenie tej przysięgi, a kiedy odmówił, uwięziono go w Tower of London, gdzie nadal pisał. Konsekwentnie milczał, co zgodnie z prawem uważane było za zgodę bez krzywoprzysięstwa.

Został osądzony, skazany i ścięty na Tower Hill w dniu 6 lipca 1535[4]. Ostatnie jego słowa to: „Umieram jako dobry sługa króla, ale przede wszystkim sługa Boga”. Jego głowa była zatknięta na Moście Londyńskim przez miesiąc, potem odzyskała ją jego córka, Margaret Roper.

Poglądy i dzieła

Jego najsłynniejsze dzieło, Utopia (około 1516), przedstawia fikcyjne królestwo na wyspie, w którym niektórzy współcześni uczeni dopatrują się wyidealizowanego przeciwieństwa Europy z czasów Morusa, podczas gdy inni uznają je za złośliwą satyrę tejże Europy. Thomas More stworzył wizję idealnego państwa i systemu społecznego, którą opisał w Utopii.

Jedną z cech charakterystycznych dzieł Thomasa jest stosowanie alegorii w postaci fikcyjnego autora (tak jak w Dialogue of Comfort, który stanowi rzekomy dialog pomiędzy wujem i bratankiem) lub stylizacji. Ponadto More nie daje żadnych wyraźnych wskazówek co do swojego osobistego punktu widzenia, co sprawia, że możliwa jest praktycznie każda interpretacja jego dzieł.

More był również autorem kilku obszernych traktatów, w których krytykował reformatorów religijnych, od Williama Tyndale, Christophera St. Germaina po Marcina Lutra. Pomagał także królowi Henrykowi VIII w napisaniu dzieła Obrona siedmiu sakramentów.

Kult

Thomas More został beatyfikowany w 1886 przez papieża Leona XIII. Kanonizacji dokonał Pius XI w 1935 roku.

W Kościele katolickim św. Tomasz wspominany jest razem ze św. Janem Fisherem w dniu 22 czerwca, natomiast u anglikanów Dzień Pamięci przypada na 6 czerwca[3].

W 2000 Jan Paweł II ogłosił go patronem mężów stanu i polityków, jest również patronem niemieckiej katolickiej organizacji dzieci i młodzieży (niem.) Katholische junge Gemeinde (KjG)[3].

Thomas More w kulturze masowej

Zobacz też

Przypisy

  1. The Oxford companion to English literature. Margaret Drabble (red.). Oxford: Oxford University Press, 1994, s. 668. ISBN 0-19-866130-4.
  2. Terziari francescani: Opere e personaggi famosi. www.ofsvialepiave.it. [dostęp 2017-03-08]. [zarchiwizowane z tego adresu (2017-03-08)]. (wł.).
  3. a b c Thomas Morus. Ökumenisches Heiligenlexikon. [dostęp 2013-01-28]. (niem.).
  4. Nigel Cawthorme, Publiczne egzekucje. Warszawa 2014, s. 39.

Bibliografia

Linki zewnętrzne

{{bottomLinkPreText}} {{bottomLinkText}}
Tomasz More
Listen to this article

This browser is not supported by Wikiwand :(
Wikiwand requires a browser with modern capabilities in order to provide you with the best reading experience.
Please download and use one of the following browsers:

This article was just edited, click to reload
This article has been deleted on Wikipedia (Why?)

Back to homepage

Please click Add in the dialog above
Please click Allow in the top-left corner,
then click Install Now in the dialog
Please click Open in the download dialog,
then click Install
Please click the "Downloads" icon in the Safari toolbar, open the first download in the list,
then click Install
{{::$root.activation.text}}

Install Wikiwand

Install on Chrome Install on Firefox
Don't forget to rate us

Tell your friends about Wikiwand!

Gmail Facebook Twitter Link

Enjoying Wikiwand?

Tell your friends and spread the love:
Share on Gmail Share on Facebook Share on Twitter Share on Buffer

Our magic isn't perfect

You can help our automatic cover photo selection by reporting an unsuitable photo.

This photo is visually disturbing This photo is not a good choice

Thank you for helping!


Your input will affect cover photo selection, along with input from other users.

X

Wikiwand 2.0 is here 🎉! We've made some exciting updates - No worries, you can always revert later on