For faster navigation, this Iframe is preloading the Wikiwand page for Wielkie Księstwo Finlandii.

Wielkie Księstwo Finlandii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii

Wielkie Księstwo Finlandii
Storfurstendömet Finland
Suomen suuriruhtinaskunta
Великое княжество Финляндское
1809–1917
Flaga Wielkiego Księstwa Finlandii
Herb Wielkiego Księstwa Finlandii
Flaga Wielkiego Księstwa Finlandii Herb Wielkiego Księstwa Finlandii
Położenie Wielkiego Księstwa Finlandii
Język urzędowy

szwedzki, rosyjski, fiński

Stolica

Turku (do 1812)
Helsinki (od 1812)

Ustrój polityczny

monarchia

Głowa państwa

Przewodniczący Parlamentu p.o. głowy państwa[1][2] Johannes Lundson

Status terytorium

autonomia

Zależne od

Imperium Rosyjskie

Powierzchnia
 • całkowita


360 000 km²

Liczba ludności (1850)
 • całkowita 
 • gęstość zaludnienia


1 636 900
4,5 osób/km²

waluta

rubel rosyjski (do 1860)
marka fińska (od 1860)

Data powstania

29 marca 1809

Niepodległość

6 grudnia 1917

Mapa Wielkiego Księstwa Finlandii

Wielkie Księstwo Finlandii (ros. Великое княжество Финляндское, fiń. Suomen suuriruhtinaskunta, łac. Magnus Ducatus Finlandiæ, szw. Storfurstendömet Finland) – autonomiczne wielkie księstwo, połączone unią personalną z Imperium Rosyjskim i wchodzące w jego skład. Istniało w latach 1809–1917. Głową państwa był wielki książę, którym był każdorazowo cesarz rosyjski. W latach 1809–1812 stolicą było Turku, od 1812 roku Helsinki.

Historia

Wielkie Księstwo Finlandii powstało w konsekwencji klęski Szwecji w wojnie rosyjsko-szwedzkiej (1808–1809). Po pokoju w Tylży w 1807 Imperium Rosyjskie, sprzymierzone z Cesarstwem Francuskim, pod pretekstem narzucenia Szwecji zasad antybrytyjskiej blokady kontynentalnej, rozpoczęło wojnę ze Szwecją celem aneksji należących do Szwecji Finlandii i Wysp Alandzkich. Terytoria te zostały okupowane przez armię rosyjską. Pokonane w wojnie z Rosją w 1809 roku Królestwo Szwecji uznało ich aneksję na mocy pokoju w Haminie. Jednocześnie zwołany przez cara Aleksandra I parlament fiński w Porvoo, uznał władzę zwierzchnią cara rosyjskiego i nadał mu tytuł wielkiego księcia Finlandii.

Na mocy postanowień parlamentu w Porvoo utworzono unię personalną z Imperium Rosyjskim i zagwarantowano Finom szeroką autonomię. Finlandia posiadała własny parlament, rząd (Senat), sądownictwo, administrację, wojsko i granicę celną z Rosją. Monarchę reprezentował generał-gubernator jako namiestnik. W Petersburgu powołano ministerstwo ds. Finlandii.

W praktyce postanowienia z Porvoo wielokrotnie łamano. Dopiero po 1863 roku doszło do zmiany polityki władz rosyjskich. W 1863 roku zwołano pierwszą sesję parlamentu fińskiego. Zezwolono na upowszechnianie języka fińskiego i wprowadzono odrębny fiński system monetarny.

Po dojściu do władzy Aleksandra III ponownie podjęto próby ograniczenia autonomii Finlandii. Rozpoczęto proces rusyfikacji szkolnictwa i urzędów państwowych.

Po rewolucji 1905 roku zezwolono na reformę autonomii Wielkiego Księstwa Finlandii. W 1906 roku dokonano zmian ustrojowych, m.in. wprowadzono jednoizbowy, w pełni demokratyczny parlament (Eduskunta).

Wielkie Księstwo Finlandii ogłosiło niepodległość po wybuchu rewolucji październikowej w 1917 roku. 6 grudnia 1917 proklamowano suwerenne Królestwo Finlandii. Ogłoszenie niepodległości przez Finlandię doprowadziło do wojny domowej, w której stanęły przeciw sobie armie Białych i Czerwonych. W 1918 roku konflikt wewnętrzny wygrały siły, opowiadające się za suwerennością kraju. W połowie 1919 roku w miejsce monarchii utworzono Republikę Finlandii.

Zobacz też

Przypisy

  1. Countries F, www.rulers.org [dostęp 2017-11-27].
  2. Ostatnią osobą używającą tytułu Wielkiego Księcia Finlandii, był car Rosji Mikołaj II Romanow (abdykował 15 marca 1917), teoretycznie przysługiwał też jego następcy Michałowi II, który jednak 16 marca 1917 zrezygnował z tronu.
{{bottomLinkPreText}} {{bottomLinkText}}
Wielkie Księstwo Finlandii
Listen to this article

This browser is not supported by Wikiwand :(
Wikiwand requires a browser with modern capabilities in order to provide you with the best reading experience.
Please download and use one of the following browsers:

This article was just edited, click to reload
This article has been deleted on Wikipedia (Why?)

Back to homepage

Please click Add in the dialog above
Please click Allow in the top-left corner,
then click Install Now in the dialog
Please click Open in the download dialog,
then click Install
Please click the "Downloads" icon in the Safari toolbar, open the first download in the list,
then click Install
{{::$root.activation.text}}

Install Wikiwand

Install on Chrome Install on Firefox
Don't forget to rate us

Tell your friends about Wikiwand!

Gmail Facebook Twitter Link

Enjoying Wikiwand?

Tell your friends and spread the love:
Share on Gmail Share on Facebook Share on Twitter Share on Buffer

Our magic isn't perfect

You can help our automatic cover photo selection by reporting an unsuitable photo.

This photo is visually disturbing This photo is not a good choice

Thank you for helping!


Your input will affect cover photo selection, along with input from other users.