Malawi - Wikiwand
For faster navigation, this Iframe is preloading the Wikiwand page for Malawi.

Malawi

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii

Ten artykuł dotyczy państwa. Zobacz też: jezioro Malawi (Niasa).
Republic of Malawi
Dziko la Malaŵi

Republika Malawi
Flaga Malawi Godło Malawi
Hymn:
Mlungu dalitsani Malaŵi

(Boże błogosław nasz kraj Malawi)
Język urzędowy angielski, czewa
Stolica Lilongwe
Ustrój polityczny republika
Głowa państwa prezydent Lazarus Chakwera
Szef rządu prezydent Lazarus Chakwera
Powierzchnia
 • całkowita
 • wody śródlądowe
100. na świecie
118 480 km²
20,6%
Liczba ludności (2017)
 • całkowita 
 • gęstość zaludnienia
61. na świecie
19 169 000[1]
162 osób/km²
PKB (2017)
 • całkowite 
 • na osobę

6,21 mld[1] USD
324[1] USD
PKB (PSN) (2017)
 • całkowite 
 • na osobę

22,4 mld[1] dolarów międzynar.[1]
1167[1] dolarów międzynar.
Jednostka monetarna kwacha (MWK)
Niepodległość od Wielkiej Brytanii
6 lipca 1964
Religia dominująca chrześcijaństwo
Strefa czasowa UTC +2
Kod ISO 3166 MW
Domena internetowa .mw
Kod samochodowy MW
Kod samolotowy 7Q
Kod telefoniczny +265

Malawi, Republika Malawi (ang. Republic of Malawi; czewa Malaŵi, Dziko la Malaŵi) dawniej Niasa – państwo we wschodniej Afryce, bez dostępu do morza. Graniczy z Tanzanią, Mozambikiem i Zambią.

Ustrój polityczny

Republika wielopartyjna. Prezydent, wybierany w głosowaniu powszechnym na pięcioletnią kadencję, jest jednocześnie szefem rządu, ustalając skład Rady Ministrów. Głównym organem władzy ustawodawczej jest jednoizbowy parlament – Zgromadzenie Narodowe, którego 193 członków wybieranych jest w głosowaniu powszechnym na pięcioletnią kadencję. Główne partie: Partia Kongresu Malawi (MCP), Zjednoczony Front Demokratyczny (UDF), Przymierze dla Demokracji (AFORD)[2].

Geografia

 Osobny artykuł: Geografia Malawi.

Malawi to kraj pozbawiony dostępu do morza. Położony jest w Afryce południowo-wschodniej. Z północy na południe kraju rozciąga się Wielki Rów Zachodni, w obrębie którego znajduje się trzecie co do wielkości jezioro afrykańskie – Niasa, powstałe w wyniku ruchów tektonicznych na obszarze Wielkich Rowów Afrykańskich. Z południowych krańców jeziora wypływa rzeka Shire, będąca dopływem Zambezi. Na wschód i zachód od jeziora Niasa w krajobrazie dominują wysokie płaskowyże. Położona na północy kraju wysoczyzna Nyika sięga 2600 m n.p.m. Na południe od jeziora Niasa rozciąga się wyżyna Shire, która przechodzi w masyw górski Mlandżi, osiągający wysokość 3002 m n.p.m. Klimat Malawi jest podrównikowy na przeważającym obszarze kraju.

Podział administracyjny

Malawi zostało podzielone na 3 regiony, które składają się z 28 dystryktów.

  • Region Południowy
    • 16 – Balaka
    • 17 – Blantyre
    • 18 – Chikwawa
    • 19 – Chiradzulu
    • 20 – Machinga
    • 21 – Mangochi
    • 22 – Mulanje
    • 23 – Mwanza
    • 24 – Nsanje
    • 25 – Thyolo
    • 26 – Phalombe
    • 27 – Zomba
    • 28 – Neno

Historia

XX w. p.n.e. – osiedlenie się Buszmenów
XV w. n.e. – powstanie konfederacji plemion pod wodzą Karongi
XVII w. n.e. – kontakty z arabskimi sułtanami
1859-1863 – początki penetracji brytyjskiej
1907 – Malawi staje się kolonią brytyjską
1915 – powstanie antybrytyjskie, zdławione
1944 – pierwsza organizacja polityczna - Afrykański Narodowy Kongres Niasy
1959 – niepokoje wewnętrzne przyczyną delegalizacji ANKN, kontynuatorką stała się Partia Kongresu Malawi
1963 – utworzenie autonomii wewnętrznej Malawi
1964 – niepodległe państwo brytyjskiej Wspólnoty Narodów, członkostwo w ONZ
1966 – utworzenie republiki, na której czele stanął Hastings Kamuzu Banda
1967 – nawiązanie stosunków dyplomatycznych z RPA
1975 – przeniesienie stolicy z Zomby do Lilongwe
1989 – dotknięcie skutkami wojny domowej w Mozambiku
1993 – wprowadzenie systemu wielopartyjnego po referendum
1994 – w wyborach zwyciężył Zjednoczony Front Demokratyczny; przewodniczący partii, E. B. Muluzi, został prezydentem kraju

Gospodarka

Malawi należy do grona najsłabiej rozwiniętych krajów świata. Gospodarka praktycznie w całości opiera się na rolnictwie, a na obszarach wiejskich mieszka ok. 90% ludności kraju. Na potrzeby własne produkuje się fasolę, ryż, kassawę. Głównym produktem żywnościowym jest kukurydza, której nadwyżki produkcji pozwoliły Malawi wesprzeć w latach 80. dotkniętych klęską suszy sąsiadów. Duże ilości tytoniu i herbaty przeznacza się na eksport. Oprócz złóż boksytów i apatytów Malawi posiada niewiele bogactw mineralnych. Obiekty przemysłowe skupione są wokół miasta Blantyre. RPA i Zimbabwe, dwaj najwięksi partnerzy handlowi Malawi, wprowadziły ułatwienia w obrocie towarowym z tym krajem, znosząc cło na pochodzące z Malawi produkty. Ważną rolę w budżecie Malawi odgrywa pomoc międzynarodowa, zwłaszcza wsparcie finansowe ze strony MFW i Banku Światowego. Rząd Malawi musi stawiać czoła takim wyzwaniom, jak związane z prymitywnymi sposobami gospodarowania wyjałowienie gleby i rozprzestrzeniająca się epidemia AIDS.

Demografia

Dane można znaleźć w CIA Factbook.

Struktura etniczna[3]
Grupa etniczna Język Liczebność w tys. Procent ludności
Chewa Język czewa 8915 46,52%
Tumbuka Język tumbuka 2773 14,47%
Ajao Język yao 2355 12,29%
Ngoni Język czewa 1993 10,4%
Lomwe Język lomwe 1038 5,42%
Sena Język sena 626 3,27%
Tonga Język tonga 362 1,89%
Kokola Język kokola 324 1,69%
Ngonde Język ngonde 199 1,04%
Portugalczycy Język portugalski 18 0,09%
Brytyjczycy Język angielski 11 0,06%

Religia

 Osobny artykuł: Religia w Malawi.

Dane wg Spisu Powszechnego w 2018 roku[4]:

Święta państwowe

Święta państwowe
Data Polska nazwa Oryginalna nazwa
6 lipca Święto Niepodległości Independence Day

Zobacz też

Przypisy

  1. a b c d e f Dane dotyczące PKB na podstawie szacunków Międzynarodowego Funduszu Walutowego na rok 2017: International Monetary Fund: World Economic Outlook Database, April 2018 (ang.). [dostęp 2018-06-23].
  2. "Systemy polityczne współczesnego świata", Andrzej Antoszewski, Ryszard Herbut, wyd. ARCHE Gdańsk 2004
  3. Country: Malawi – People Groups (ang.). Joshua Project, 2018. [dostęp 25 czerwca 2018].
  4. 2018 Malawi Population and Housing Census Main Report, malawi.unfpa.org [dostęp 2020-03-25].
{{bottomLinkPreText}} {{bottomLinkText}}
Malawi
Listen to this article