For faster navigation, this Iframe is preloading the Wikiwand page for Lund.

Lund

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii

Zobacz też: inne znaczenia.
Ten artykuł od 2014-11 zawiera treści, przy których brakuje odnośników do źródeł.Należy dodać przypisy do treści niemających odnośników do wiarygodnych źródeł.(Dodanie listy źródeł bibliograficznych lub linków zewnętrznych nie jest wystarczające).Dokładniejsze informacje o tym, co należy poprawić, być może znajdują się w dyskusji tego artykułu. Po wyeliminowaniu niedoskonałości należy usunąć szablon ((Dopracować)) z tego artykułu.
Lund
Ilustracja

Rektorat Uniwersytetu
Herb
Herb
Państwo

 Szwecja

Region

Skåne län vapen.svg
Skania

Gmina

Lund

Powierzchnia

26,52[1] km²

Populacja (2018)
• liczba ludności
• gęstość


92 069[1]
3472[1] os./km²

Nr kierunkowy

046

Kod pocztowy

22X XX

Położenie na mapie Skanii
Mapa konturowa Skanii, blisko centrum po lewej na dole znajduje się punkt z opisem „Lund”
Położenie na mapie Szwecji
Mapa konturowa Szwecji, blisko dolnej krawiędzi po lewej znajduje się punkt z opisem „Lund”
Ziemia55°42′N 13°12′E/55,700000 13,200000
Strona internetowa
Portal Szwecja

Lund – miasto w południowo-zachodnim regionie Szwecji, w prowincji Skanii, na północny wschód od Malmö; siedziba władz gminy Lund, wchodzącej w skład transgranicznego regionu Öresund, obejmującego fragmenty terytoriów Danii i Szwecji. Około 101 tys. mieszkańców i 442,7 km² powierzchni, co daje mu pozycję dwunastego pod względem liczby mieszkańców miasta w Szwecji. W związku z jego akademickim charakterem, Lund charakteryzuje się wyraźną nadreprezentacją grupy wiekowej 20–29 lat (21% populacji) i osób z wyższym wykształceniem (58% w stosunku do 29% w skali kraju).

Historia

Romańska katedra, dawne miejsce koronacji duńskich monarchów
Romańska katedra, dawne miejsce koronacji duńskich monarchów

Lund zostało założone prawdopodobnie pod koniec X wieku, dla wzmocnienia związków tego obszaru z Królestwem Danii, jednocześnie stając się nowym przyczółkiem dla misji chrystianizacyjnej Kościoła katolickiego na tych terenach. W ramach wykopalisk archeologicznych odnaleziono tu pozostałości najstarszego znanego drewnianego kościoła w Skanii, wzniesionego w okolicach 990 r.

Złota era miasta przypadła na okres średniowiecza. U progu XII wieku Lund było już dobrze rozwiniętym miastem, ośrodkiem handlu i rzemiosła oraz siedzibą największej duńskiej mennicy. W 1104[2] decyzją papieża Paschalisa II umieszczono tu siedzibę arcybiskupstwa na całą Skandynawię. W 1145 konsekrowano katedrę, a w całym mieście znajdowało się w tym czasie 27 kościołów i klasztorów. Od XIII wieku Lund było najważniejszym miastem Danii – to stąd arcybiskupi sprawowali władzę kościelną nad całą Skandynawią. Od XIII do XV w. w lokalnej katedrze odbywały się koronacje królów Danii. Ostatnia miała miejsce w 1406, kiedy koronowano żonę Eryka Pomorskiego, Filipę Lancaster[3]. Z końcem średniowiecza Lund straciło jednak swoją rolę centrum gospodarczego Skanii na rzecz Malmö, do którego ostatecznie w latach 40. XV wieku przeniesiono mennicę.

W 1536 r. Kościół rzymskokatolicki przestał pełnić dominującą rolę. Król Chrystian III zerwał ze zwierzchnictwem papieża w Rzymie i powołał do życia narodowy kościół luterański. Arcybiskupstwo zostało zniesione, ziemie należące dotąd do Kościoła przeszły na własność Korony, a większość kościołów i klasztorów w mieście została zburzona. O świetności średniowiecznego Lund przypominają do dziś katedra (Domkyrka), kościół klasztorny pw. św. Piotra oraz układ wijących się, brukowanych uliczek.

Wiek XVII był dla Lund okresem niepokojów, choć również nowych możliwości. Po kolejnych wojnach między Szwecją i Danią, w 1658 na mocy pokoju w Roskilde Skania została wcielona do Szwecji i poddana surowej szwedyzacji. Posługiwanie się językiem duńskim karano śmiercią. Jedną z najważniejszych decyzji mających przyspieszyć integrację regionu z resztą państwa, było założenie w Lund szwedzkojęzycznego uniwersytetu, którego inauguracja odbyła się w 1668.

W latach 1675–1679 miała miejsce tzw. wojna skańska, w której Dania próbowała odzyskać utracone wschodnie prowincje. 4 grudnia 1676 pod Lund rozegrała się jedna z jej najkrwawszych bitew (bitwa pod Lund); zwyciężyły w niej oddziały szwedzkie, ale niemal połowa ich żołnierzy poległa. 11 sierpnia 1678 znaczącą część miasta strawił ogień podłożony przez oddział wojsk duńskich.

W trakcie XVIII i XIX wieku Lund pozostawało niewielkim, uśpionym miasteczkiem. Dotknęła je jedynie ostatnia próba odbicia Skanii przez Duńczyków w 1709, w ramach Wielkiej Wojny Północnej (1700–1721). W 1768 otworzono w Lund pierwszy w Skanii szpital, który dał fundament dla ogromnego kompleksu Szpitala Uniwersyteckiego, mieszczącego się tu dzisiaj. Momentem przełomowym dla rozwoju Lund było otwarcie w 1856 połączenia kolejowego z Malmö, które wpłynęło na znaczny rozwój gospodarczy miasta.

Początek wieku XX upłynął w Lund pod znakiem szybkiego uprzemysłowienia: to wtedy na terenie miasta wyrosły siedziby kilku czołowych przedsiębiorstw szwedzkich. Do dziś tutejszy przemysł opiera się przede wszystkim na najnowszych procedurach i produkcji typu high-tech. Do najważniejszych firm regionu należą m.in. Åkerlund & Rausing, Gambro, Tetra Laval, Astra Zeneca oraz Ericsson Mobile Communications.

Gospodarka

W mieście rozwinął się przemysł maszynowy, metalowy, celulozowo-papierniczy, poligraficzny oraz odzieżowy[4].

Kultura

Życie miasta koncentruje się w znacznym stopniu wokół Uniwersytetu w Lund (znanego także pod nazwą Regia Academia Carolina, Królewski Karoliński Uniwersytet), największego dziś ośrodka akademickiego w krajach nordyckich, kształcącego ponad 24 000 studentów pochodzących z krajów całego świata.

Znajduje się tam również najstarsze Muzeum Archeologiczne w Europie – Historiska Museet vid Lunds universitet, założone w 1805.

Miasta partnerskie

Przypisy

  1. a b c Statistiska tätorter 2018; befolkning, landareal, befolkningstäthet. Statistikmyndigheten SCB, 2020-03-20. [dostęp 2020-09-08]. [zarchiwizowane z tego adresu (2020-03-24)]. (szw.).
  2. Maciej Salamon (red.), Wielka Historia Świata, t. 4. Kształtowanie średniowiecza, Kraków: Oficyna Wydawnicza FOGRA, 2005, s. 442, ISBN 83-85719-85-7.
  3. Koronacje królów Danii. [dostęp 2012-05-26]. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-05-26)].
  4. Lund, [w:] Encyklopedia PWN [online] [dostęp 2021-07-22].

Linki zewnętrzne

{{bottomLinkPreText}} {{bottomLinkText}}
Lund
Listen to this article

This browser is not supported by Wikiwand :(
Wikiwand requires a browser with modern capabilities in order to provide you with the best reading experience.
Please download and use one of the following browsers:

This article was just edited, click to reload
This article has been deleted on Wikipedia (Why?)

Back to homepage

Please click Add in the dialog above
Please click Allow in the top-left corner,
then click Install Now in the dialog
Please click Open in the download dialog,
then click Install
Please click the "Downloads" icon in the Safari toolbar, open the first download in the list,
then click Install
{{::$root.activation.text}}

Install Wikiwand

Install on Chrome Install on Firefox
Don't forget to rate us

Tell your friends about Wikiwand!

Gmail Facebook Twitter Link

Enjoying Wikiwand?

Tell your friends and spread the love:
Share on Gmail Share on Facebook Share on Twitter Share on Buffer

Our magic isn't perfect

You can help our automatic cover photo selection by reporting an unsuitable photo.

This photo is visually disturbing This photo is not a good choice

Thank you for helping!


Your input will affect cover photo selection, along with input from other users.

X

Wikiwand 2.0 is here 🎉! We've made some exciting updates - No worries, you can always revert later on