For faster navigation, this Iframe is preloading the Wikiwand page for Malawi.

Malawi

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii

Ten artykuł dotyczy państwa. Zobacz też: jezioro Malawi (Niasa).
Republika Malawi
Republic of Malawi
Dziko la Malaŵi
Flaga Malawi
Godło Malawi
Flaga Malawi Godło Malawi
Hymn:
Mlungu dalitsani Malaŵi

(Boże błogosław nasz kraj Malawi)
Położenie Malawi
Język urzędowy

angielski, czewa

Stolica

Lilongwe

Ustrój polityczny

republika

Głowa państwa

prezydent Lazarus Chakwera

Szef rządu

prezydent Lazarus Chakwera

Powierzchnia
 • całkowita
 • wody śródlądowe


118 480 km²
20,6%

Liczba ludności (2017)
 • całkowita 
 • gęstość zaludnienia


19 169 000[1]
162 osób/km²

PKB (2017)
 • całkowite 
 • na osobę


6,21 mld[1] USD
324[1] USD

PKB (PSN) (2017)
 • całkowite 
 • na osobę


22,4 mld[1] dolarów międzynar.[1]
1167[1] dolarów międzynar.

Waluta

kwacha (MWK)

Niepodległość

od Wielkiej Brytanii
6 lipca 1964

Religia dominująca

chrześcijaństwo

Strefa czasowa

UTC +2

Kod ISO 3166

MW

Domena internetowa

.mw

Kod samochodowy

MW

Kod samolotowy

7Q

Kod telefoniczny

+265

Mapa Malawi

Malawi, Republika Malawi (ang. Republic of Malawi; czewa Malaŵi, Dziko la Malaŵi) dawniej Niasa – państwo we wschodniej Afryce, bez dostępu do morza. Graniczy z Tanzanią, Mozambikiem i Zambią.

Ustrój polityczny

Malawi jest republiką wielopartyjną. Prezydent, wybierany w głosowaniu powszechnym na pięcioletnią kadencję, jest jednocześnie szefem rządu, ustalając skład Rady Ministrów. Głównym organem władzy ustawodawczej jest jednoizbowy parlament – Zgromadzenie Narodowe, którego 193 członków wybieranych jest w głosowaniu powszechnym na pięcioletnią kadencję. Główne partie to: Partia Kongresu Malawi (MCP), Zjednoczony Front Demokratyczny (UDF), Przymierze dla Demokracji (AFORD)[2].

Geografia

 Osobny artykuł: Geografia Malawi.

Malawi to kraj pozbawiony dostępu do morza. Położony jest w Afryce południowo-wschodniej. Z północy na południe kraju rozciąga się Wielki Rów Zachodni, w obrębie którego znajduje się trzecie co do wielkości jezioro afrykańskie – Niasa, powstałe w wyniku ruchów tektonicznych na obszarze Wielkich Rowów Afrykańskich. Z południowych krańców jeziora wypływa rzeka Shire, będąca dopływem Zambezi. Na wschód i zachód od jeziora Niasa w krajobrazie dominują wysokie płaskowyże. Położona na północy kraju wysoczyzna Nyika sięga 2600 m n.p.m. Na południe od jeziora Niasa rozciąga się wyżyna Shire, która przechodzi w masyw górski Mlandżi, osiągający wysokość 3002 m n.p.m. Klimat Malawi jest podrównikowy na przeważającym obszarze kraju.

Podział administracyjny

Malawi zostało podzielone na 3 regiony, które składają się z 28 dystryktów.

  • Region Centralny
1 – Dedza
2 – Dowa
3 – Kasungu
4 – Lilongwe
5 – Mchinji
6 – Nkhotakota
7 – Ntcheu
8 – Ntchisi
9 – Salima
  • Region Północny
10 – Chitipa
11 – Karonga
12 – Likoma
13 – Mzimba
14 – Nkhata Bay
15 – Rumphi
  • Region Południowy
16 – Balaka
17 – Blantyre
18 – Chikwawa
19 – Chiradzulu
20 – Machinga
21 – Mangochi
22 – Mulanje
23 – Mwanza
24 – Nsanje
25 – Thyolo
26 – Phalombe
27 – Zomba
28 – Neno

Historia

XX w. p.n.e. – osiedlenie się Buszmenów
XV w. n.e. – powstanie konfederacji plemion pod wodzą Karongi
XVII w. n.e. – kontakty z arabskimi sułtanami
1859-1863 – początki penetracji brytyjskiej
1907 – Malawi staje się kolonią brytyjską
1915 – powstanie antybrytyjskie, zdławione
1944 – pierwsza organizacja polityczna – Afrykański Narodowy Kongres Niasy
1959 – niepokoje wewnętrzne przyczyną delegalizacji ANKN, kontynuatorką stała się Partia Kongresu Malawi
1963 – utworzenie autonomii wewnętrznej Malawi
1964 – niepodległe państwo brytyjskiej Wspólnoty Narodów, członkostwo w ONZ
1966 – utworzenie republiki, na której czele stanął Hastings Kamuzu Banda
1967 – nawiązanie stosunków dyplomatycznych z RPA
1975 – przeniesienie stolicy z Zomby do Lilongwe
1989 – dotknięcie skutkami wojny domowej w Mozambiku
1993 – wprowadzenie systemu wielopartyjnego po referendum
1994 – w wyborach zwyciężył Zjednoczony Front Demokratyczny; przewodniczący partii, E. B. Muluzi, został prezydentem kraju

Gospodarka

Malawi należy do grona najsłabiej rozwiniętych krajów świata. Gospodarka praktycznie w całości opiera się na rolnictwie, a na obszarach wiejskich mieszka ok. 90% ludności kraju. Na potrzeby własne produkuje się fasolę, ryż, kassawę. Głównym produktem żywnościowym jest kukurydza, której nadwyżki produkcji pozwoliły Malawi wesprzeć w latach 80. dotkniętych klęską suszy sąsiadów. Duże ilości tytoniu i herbaty przeznacza się na eksport. Oprócz złóż boksytów i apatytów Malawi posiada niewiele bogactw mineralnych. Obiekty przemysłowe skupione są wokół miasta Blantyre. RPA i Zimbabwe, dwaj najwięksi partnerzy handlowi Malawi, wprowadziły ułatwienia w obrocie towarowym z tym krajem, znosząc cło na pochodzące z Malawi produkty. Ważną rolę w budżecie Malawi odgrywa pomoc międzynarodowa, zwłaszcza wsparcie finansowe ze strony MFW i Banku Światowego. Rząd Malawi musi stawiać czoła takim wyzwaniom, jak związane z prymitywnymi sposobami gospodarowania wyjałowienie gleby i rozprzestrzeniająca się epidemia AIDS.

Demografia

Dane można znaleźć w CIA Factbook.

Struktura etniczna[3]
Grupa etniczna Język Liczebność w tys. Procent ludności
Chewa Język czewa 8915 46,52%
Tumbuka Język tumbuka 2773 14,47%
Ajao Język yao 2355 12,29%
Ngoni Język czewa 1993 10,4%
Lomwe Język lomwe 1038 5,42%
Sena Język sena 626 3,27%
Tonga Język tonga 362 1,89%
Kokola Język kokola 324 1,69%
Ngonde Język ngonde 199 1,04%
Portugalczycy Język portugalski 18 0,09%
Brytyjczycy Język angielski 11 0,06%

Religia

 Osobny artykuł: Religia w Malawi.

Dane wg Spisu Powszechnego w 2018 roku[4]:

Święta państwowe

Święta państwowe
Data Polska nazwa Oryginalna nazwa
6 lipca Święto Niepodległości Independence Day

Zobacz też

Przypisy

  1. a b c d e f Dane dotyczące PKB na podstawie szacunków Międzynarodowego Funduszu Walutowego na rok 2017: International Monetary Fund: World Economic Outlook Database, April 2018. [dostęp 2018-06-23]. (ang.).
  2. „Systemy polityczne współczesnego świata”, Andrzej Antoszewski, Ryszard Herbut, wyd. ARCHE Gdańsk 2004.
  3. Country: Malawi – People Groups. Joshua Project, 2018. [dostęp 2018-06-25]. (ang.).
  4. 2018 Malawi Population and Housing Census Main Report, malawi.unfpa.org [dostęp 2020-03-25].
{{bottomLinkPreText}} {{bottomLinkText}}
Malawi
Listen to this article

This browser is not supported by Wikiwand :(
Wikiwand requires a browser with modern capabilities in order to provide you with the best reading experience.
Please download and use one of the following browsers:

This article was just edited, click to reload
This article has been deleted on Wikipedia (Why?)

Back to homepage

Please click Add in the dialog above
Please click Allow in the top-left corner,
then click Install Now in the dialog
Please click Open in the download dialog,
then click Install
Please click the "Downloads" icon in the Safari toolbar, open the first download in the list,
then click Install
{{::$root.activation.text}}

Install Wikiwand

Install on Chrome Install on Firefox
Don't forget to rate us

Tell your friends about Wikiwand!

Gmail Facebook Twitter Link

Enjoying Wikiwand?

Tell your friends and spread the love:
Share on Gmail Share on Facebook Share on Twitter Share on Buffer

Our magic isn't perfect

You can help our automatic cover photo selection by reporting an unsuitable photo.

This photo is visually disturbing This photo is not a good choice

Thank you for helping!


Your input will affect cover photo selection, along with input from other users.

X

Wikiwand 2.0 is here 🎉! We've made some exciting updates - No worries, you can always revert later on